به هر تقدير از اينجا مى‌توان به معناى روايات متعدّدى كه امام على عليه السلام را در ميان امّت اسلامى به «كعبه» تشبيه كرده، پى برد. در هر يك از اين روايات، پس از تشبيه حضرت به كعبه، وجوه شباهتى نيز بر شمرده شده، ملاحظه مجموع اين وجوه تشبيه، نشانگر آن است كه تشبيه امام على عليه السلام به خانه كعبه با عنايت به چه نكات و ويژگى‌هايى بوده و رسول مكرّم اسلام صلى الله عليه و آله و سلم درصدد يادآورى چه نكاتى به مردم بوده است.

در اين موضوع نيز كثرت روايات با يك مضمون و محتوا نشان مى‌دهد كه درباره آن حضرت چنين تشبيهى توسط پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم انجام گرفته است. اينك چند نمونه از اين روايات:

١. ابوذر از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل كرده كه حضرت فرمود:

«مَثَلُ عَلِىٍّ فِيكُم- فِى هذِهِ الأُمَّةِ- كَمَثَلِ الْكَعْبَةِ الْمَسْتُورَةِ، النَّظَرُ الَيها عِبادَةٌ وَالْحَجُّ الَيها فَرِيضَةٌ؛[٢]

مَثَل على در ميان شما (در ميان اين امّت) مانند كعبه پوشيده است كه نگاه به آن عبادت و حجّ آن فريضه و تكليف است.»

در اين بيان نورانى، به دو ويژگى از ويژگى‌هاى كعبه اشاره شده؛ يكى نگاه به خانه خدا كه عبادت است و ديگرى آهنگ آن را نمودن و در حريم كعبه اعمال و مناسك حج را به جا آوردن كه يك تكليف و فريضه الهى است. امام على عليه السلام مانند كعبه است و نگاه به او عبادت و موجب قرب به پروردگار است و در ميان امّت اسلامى از جايگاهى برخوردار است كه آهنگ او نمودن و بر حول محور او حركت كردن، فريضه‌اى الهى است.

اگر حج تمرين يك زندگى توحيدى است و اين زندگى بر مدار و محور خانه خدا انجام مى‌گيرد، تشبيه على عليه السلام به خانه خدا از اين زاويه بسيار حائز اهمّيت است. او نيز در زمان خويش محور و مدار اين زندگى توحيدى است.

٢. امام كاظم عليه السلام از پدر بزرگوارش نقل مى‌كند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم هنگام وصيّت خطاب به على عليه السلام فرمود:

«فَانَّما مَثَلُكَ فِى الأُمَّةِ مَثَلُ الكَعْبَةِ نَصَبَهاالله عَلَما وَانَّما تُؤْتِى مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيق وَنَأى سَحِيقٍ وَلا تَأتى وَانَّما انْتَ عَلَمُ الْهُدى وَنُورُالدِّينِ وَهُوَ نُورُالله ...؛[٣]

فقط مَثَل تو در ميان امّت، مَثل كعبه است كه خداوند به عنوان عَلَم و پرچم، آن را نصب كرد و معيّن نمود و از هر درّه عميق و ناحيه دور دستى به سوى او مى‌شتابند و او به سوى آنها نمى‌رود و تو (اى على!) پرچم هدايتى و نور و روشنايى دينى و آن نور خدا است ...»

در اين بيان نبوى، كعبه پرچمى خوانده شده كه خداوند آن را به اهتزاز درآورده تا مردم از هر منطقه و ناحيه‌اى خود را تحت اين پرچم قرار دهند و به دنبال آن حركت كنند. اينكه خانه كعبه قبله واحد مسلمانان است و اينكه همگان براى انجام اعمال و مناسك حج به سمت اين خانه حركت مى‌كنند، نشانگر آن است كه همه مسلمانان تحت يك‌