يا به قدرت غالب متّكى است؛ در حالى‌كه قدرت لاحدى حضرت حق در آن زمان در دست حضرت حجّت ظهور مى‌كند. قدرتى كه ما از تصور آن عاجزيم و در تصوّر اجمالى آن همين بس كه يك شبه امر ايشان اصلاح مى‌شود! «يُصْلِحُ اللهُ تَعَالَى أَمْرَهُ فِى لَيْلَةٍ وَاحِدَة؛[١] خداوند يك شبه امر قيام او را اصلاح مى‌كند.»

و يا به جهت فقر نيروى انسانى شايسته و مجريان مذهبى است كه خود، مصداق «فَكَانَ أَوَّلَ عَدْلِهِ نَفْى الْهَوَى عَنْ نَفْسِه»؛[٢] ابتداى عدالت او نفى خواهش‌ها و گرايش‌هاى نفسانى است.» هستند. سه مانع ياد شده، غالب حركت‌هاى اصلاحى تاريخ را عقيم گذاشت و بزرگان بشريت در آتش حسرت حاكميّت عدالت سوختند و غلبه در غالب ادوار با ارباب كفر و ظلم شد و گاهى سايه شوم ياس به اردوگاه مؤمنان نزديك گرديد.

اميرالمؤمنين عليه السلام كارى را شروع كردند كه آرزوى تمام ابناى بشر بود و آن اينكه به كسانى كه به حقوق عمومى تطاول كرده بودند، فرمود «ارْفَعْ إِلَى حِسَابَك؛[٣] ابتداى عدالت او نفى خواهش‌ها و گرايش‌هاى نفسانى است.» امّا اين كار به سرانجام نرسيد و اوضاع كشور به هم ريخت. از ترس آن دستور، همه فرار كردند؛ حتّى ابن عبّاس كه او نيز به طائف گريخت و حضرت به او فرمود «اخْتَطَفْتَ مَا قَدَرْتَ عَلَيْهِ عَلَيْهِ مِنْ أَمْوَالِهِمُ الْمَصُونَةِ لأرَامِلِهِمْ وَ أَيْتَامِهِمْ، اخْتَطَافَ الذّئب الأزلّ دامية المعزّى؛[٤] ربودى اموال مسلمانان را كه براى بيوه‌زنان و يتيمان انبار شده بود، مانند ربودن گرگ چالك بر مجروح پا شكسته را.» و حضرت آرزو كرد كه در صورت عدم جبران حقّ توسط ابن عبّاس، به او ضربتى بزند كه به تعبير خود، به هركس زده به جهنّم واصل شده؛ امّا اين آرزو عملى نگرديد.

اميرالمؤمنين عليه السلام معجزه رسالت خاتميت بود؛ امّا مقدّمات اين آرزو براى او فراهم نشد، سايرين كه تكليفشان معلوم است. در ساز و كار حسابرسى ما هم نسبت به متصدّيان امور مادّه ارفع الى حسابك وجود دارد؛ امّا اجراى آن مقدّماتى مى‌خواهد كه از حيطه اقتدار خارج است. به اين اصل فقط يك نفر عمل خواهد كرد و در زمان او فرار معنى نخواهد داشت چون حكومت، حكومت واحد جهانى است و حكومت جهانى بدون ابزار جهانى مقدور نيست. ابزار اين حكومت به قدرى فراهم است كه حضرت صاحب الامر (عج) حقوق ضايع شده را از بن دندان‌ها بيرون مى‌كشد تا مميّز كلّى حاصل شود «لِيَمِيزَاللَّهُ الْخَبِيثَ‌