توحيد مفضّل - علامه مجلسى - الصفحة ٩٧ - قواى باطن

«برآمدگى شبيه به پستان كه در ميان بينى از مقدم دماغ رسته سارى است و نفس به اين قوّه ادراك كند جميع بوها را به سبب وضوح هواى متكيّف به كيفيّت رايحه به خيشوم.

چهارم: ذائقه است و آن قوه‌اى است كه حامل آن روحى است كه در عصبه جرم زبان سارى است و نفس به اين قوّه ادراك كند جميع مزه‌ها را به واسطه رطوبت لعابيه متكيّف به كيفيّت طعم و يا مخلوط به اجزاى ذى طعم شود على الخلاف.

پنجم: لامسه است و آن قوه‌اى است كه حامل آن روحى است كه سارى است در اكثر اعضا و نفس به اين قوه ادراك كند جميع كيفيات ملموسه را مانند حرارت و برودت و رطوبت و يبوست و ملاست و خشونت و لينت و صلابت و سبكى و سنگينى.

[قواى باطن‌]

و اما پنج قوّه باطن:

اول: حس مشترك و آن قوه‌اى است كه در مقدم بطن اوّل دماغ يعنى مغز سر كه متأدّى شود به سوى آن و مرتسم شود در آن جميع صور محسوسه به حواس ظاهره. و اين قوّه را تشبيه كرده‌اند به حوضى كه پنج جدول آب در آن ريخته شود و حواس ظاهره را جاسوسان اين قوّه گفته‌اند كه هر كدام هر چه بيابند خبر به او رسانند و نفس در آن مشاهده كنند و به اين سبب آن را به زبان يونانى «بنطاسيا» گويند يعنى لوح نفس.