در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ١٢١ - نقد و نظرهايى درباره روايت سعيد بن مسيب
براى شناخت منش و روش سعيد بن مسيّب همين كافى است كه بدانيم ابن حزم[١] از قتاده روايت كرده است:
«از سعيد پرسيدم: آيا پشت سر حجّاج بن يوسف نماز بخوانيم؟ جواب داد: ما كه پشت سر كسى كه از او شرورتر هم باشد، نماز مىخوانيم!».
٢- ظاهر روايت بخارى اين مطلب را مىرساند كه دو آيه مورد اشاره در هنگام وفات ابوطالب، پشت سر هم نازل شده است؛ چنان كه در مورد هر يك از آيهها نيز تصريح شده است كه در زمان وفات وى نازل گشته است.
امّا اين مطلب صحيح نيست؛ زيرا آيه دوّم، مكّى و آيه اوّل، مدنى است كه به اتّفاق نظر مفسّران بعد از فتح مكّه نازل شده است و اين آيه در سوره توبه قرار دارد كه از آخرين سورههايى است كه نازل گشته است.[٢] در اين صورت فاصلهاى حدود ده سال، يا بيشتر بين نزول اين دو آيه وجود دارد.
[١] - المحلّى: ٤/ ٢١٤.
[٢] - صحيح بخارى: ٥/ ١٨٥؛ كشّاف، زمخشرى: ٢/ ٣١٥؛ تفسير قرطبى: ٨/ ٢٧٣؛ الاتقان: ١/ ١٧؛ تفسير فتح القدير، شوكانى: ٢/ ٤١٠؛ وى به نقل از ابى شيبه، بخارى، نسائى، ابن ضريس، ابن منذر، نحاس، ابى شيخ و ابن مردويه، از طريق براء بن عازب آن را نقل كرده است.