البتّه گاهى از امر شاذّى كه مخالف اصول مى‌باشد، دفاع مى‌شود و هدف مدافعان اين است كه شاذ بودن را از مسأله دفع كنند و آن را به نحوى به اصولى ارجاع دهند كه پايه و اساس عمل مكلّفين و استنباط فقها باشد، امّا چيزى كه آنان به دفاع از آن برخاسته‌اند، غير از اين مى‌باشد.

آنان به دفاع از عمل خليفه سوّم برخاسته‌اند، آن هم نه به اين منظور كه عمل وى را توجيه كنند بلكه به اين منظور كه عمل وى را پايه و اساس فقه در مسأله حكم نماز مسافر قرار دهند! سپس به ادلّه و وجوه متشابهى همانند ادلّه پنجگانه‌اى كه مورد مناقشه قرار گرفتند، تمسّك جسته‌اند تا براى اين مسأله مذهب فقهى درست كنند! به اين ترتيب، عمل عثمان كه نوعى بدعت و مخالفت آشكار با سيره پيامبر (ص) و صحابه بود، به يك مذهب فقهى تبديل شد كه براى آن، وجوه و استدلالهاى مختلف ارائه مى‌شد و اين انحرافى واضح و روشن از طريق فقه، اجتهاد و استنباط شرعى است.

اين مطلب، نقد اصلى و اساسى به كسانى است كه در صدد توجيه عمل خليفه سوّم هستند، امّا نقد تفصيلى براى هر كدام از توجيهات، در جوابهاى عبدالرحمن به عثمان نقل شد و نووى هم به ردّ اين‌