مفهومى است كه پيروان خلفا ارائه مى‌دهند؛ براى مثال، عمر طولانى براى حضرت حجّت، باعث مى‌شود كه در مدّتى طولانى، تمام حوادث عالم را ببيند و هنگامى كه حكومت جهانى تشكيل مى‌دهد، از تجربيّات هزار ساله خود استفاده كند.

از سوى ديگر، اين غيبت طولانى باعث مى‌شود كه جامعه بشرى در علوم مادّى و انسانى، پيشرفت كند و انواع حكومتها را تجربه كند و سرانجام به اين نتيجه برسد كه براى برپايى و اقامه قسط و عدل، به يك حكومت الهى كه فردى با تجربه و عالم بر آن حكومت كند، نياز دارد.

اين انديشه مبتنى بر اين عقيده است كه خدا براى پياده شدن قسط و عدل، از اسلوب خاصّى استفاده نمى‌كند، از مجارى علّت و معلول استفاده مى‌شود و خداوند ابا دارد كه مسائل جز از طريق مجراى عادى جريان يابد، البتّه اين سنّت الهى، منافاتى با اين ندارد كه گاهى خداى متعال در امور مداخله كند و مؤمنان را يارى كند و در دل كفّار، ترس و وحشت ايجاد كند و يا ابراهيم را از آتش نجات بخشد و يا دست يهودى‌اى كه شمشير بالاى سر حضرت رسول اكرم (ص) گرفته را بى‌حركت نگاه دارد تا نتواند نقشه ترور رسول الله (ص) را اجرا كند.

با اين ديدگاه، در مى‌يابيم كه جريان تغيير اجتماعى، يك جريان آهسته و آرام است و احتياج به محيط و شرايط خاصّى دارد