تفسير الأمثل
(١)
٤ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٨ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٤ ص
(٨)
١٤ ص
(٩)
١٨ ص
(١٠)
١٨ ص
(١١)
٢٢ ص
(١٢)
٢٢ ص
(١٣)
٢٨ ص
(١٤)
٢٨ ص
(١٥)
٣٠ ص
(١٦)
٣٠ ص
(١٧)
٣٦ ص
(١٨)
٣٦ ص
(١٩)
٣٧ ص
(٢٠)
٣٨ ص
(٢١)
٤٠ ص
(٢٢)
٤٠ ص
(٢٣)
٤٨ ص
(٢٤)
٤٨ ص
(٢٥)
٥٥ ص
(٢٦)
٥٥ ص
(٢٧)
٥٩ ص
(٢٨)
٥٩ ص
(٢٩)
٦١ ص
(٣٠)
٦١ ص
(٣١)
٦٤ ص
(٣٢)
٦٥ ص
(٣٣)
٦٧ ص
(٣٤)
٦٨ ص
(٣٥)
٦٩ ص
(٣٦)
٦٩ ص
(٣٧)
٧٣ ص
(٣٨)
٧٣ ص
(٣٩)
٧٩ ص
(٤٠)
٧٩ ص
(٤١)
٨٤ ص
(٤٢)
٨٤ ص
(٤٣)
٨٤ ص
(٤٤)
٨٦ ص
(٤٥)
٨٧ ص
(٤٦)
٨٧ ص
(٤٧)
٩٣ ص
(٤٨)
٩٣ ص
(٤٩)
٩٤ ص
(٥٠)
٩٥ ص
(٥١)
٩٥ ص
(٥٢)
٩٧ ص
(٥٣)
٩٧ ص
(٥٤)
١٠٢ ص
(٥٥)
١٠٢ ص
(٥٦)
١٠٥ ص
(٥٧)
١٠٧ ص
(٥٨)
١٠٧ ص
(٥٩)
١١١ ص
(٦٠)
١١١ ص
(٦١)
١١٣ ص
(٦٢)
١١٣ ص
(٦٣)
١١٨ ص
(٦٤)
١١٨ ص
(٦٥)
١١٩ ص
(٦٦)
١٢٠ ص
(٦٧)
١٢٠ ص
(٦٨)
١٢٧ ص
(٦٩)
١٢٧ ص
(٧٠)
١٢٩ ص
(٧١)
١٢٩ ص
(٧٢)
١٣١ ص
(٧٣)
١٣١ ص
(٧٤)
١٣٢ ص
(٧٥)
١٣٤ ص
(٧٦)
١٣٤ ص
(٧٧)
١٣٥ ص
(٧٨)
١٣٥ ص
(٧٩)
١٣٦ ص
(٨٠)
١٤١ ص
(٨١)
١٤٢ ص
(٨٢)
١٤٤ ص
(٨٣)
١٤٤ ص
(٨٤)
١٤٩ ص
(٨٥)
١٥١ ص
(٨٦)
١٥٢ ص
(٨٧)
١٥٣ ص
(٨٨)
١٥٩ ص
(٨٩)
١٦٢ ص
(٩٠)
١٦٢ ص
(٩١)
١٦٣ ص
(٩٢)
١٦٤ ص
(٩٣)
١٦٤ ص
(٩٤)
١٧١ ص
(٩٥)
١٧١ ص
(٩٦)
١٧٥ ص
(٩٧)
١٧٦ ص
(٩٨)
١٧٨ ص
(٩٩)
١٧٨ ص
(١٠٠)
١٧٩ ص
(١٠١)
١٨٦ ص
(١٠٢)
١٨٦ ص
(١٠٣)
١٩٤ ص
(١٠٤)
١٩٤ ص
(١٠٥)
٢٠١ ص
(١٠٦)
٢٠٣ ص
(١٠٧)
٢٠٤ ص
(١٠٨)
٢٠٦ ص
(١٠٩)
٢١١ ص
(١١٠)
٢١١ ص
(١١١)
٢٢٠ ص
(١١٢)
٢٢٠ ص
(١١٣)
٢٢٤ ص
(١١٤)
٢٢٤ ص
(١١٥)
٢٢٥ ص
(١١٦)
٢٢٥ ص
(١١٧)
٢٢٦ ص
(١١٨)
٢٢٩ ص
(١١٩)
٢٣٣ ص
(١٢٠)
٢٣٣ ص
(١٢١)
٢٣٥ ص
(١٢٢)
٢٣٥ ص
(١٢٣)
٢٣٧ ص
(١٢٤)
٢٣٨ ص
(١٢٥)
٢٣٨ ص
(١٢٦)
٢٤١ ص
(١٢٧)
٢٤١ ص
(١٢٨)
٢٤٣ ص
(١٢٩)
٢٤٣ ص
(١٣٠)
٢٤٤ ص
(١٣١)
٢٤٥ ص
(١٣٢)
٢٤٥ ص
(١٣٣)
٢٤٩ ص
(١٣٤)
٢٤٩ ص
(١٣٥)
٢٥٠ ص
(١٣٦)
٢٥٠ ص
(١٣٧)
٢٥٤ ص
(١٣٨)
٢٥٤ ص
(١٣٩)
٢٥٤ ص
(١٤٠)
٢٥٦ ص
(١٤١)
٢٥٨ ص
(١٤٢)
٢٥٨ ص
(١٤٣)
٢٥٩ ص
(١٤٤)
٢٦٢ ص
(١٤٥)
٢٦٢ ص
(١٤٦)
٢٦٣ ص
(١٤٧)
٢٦٤ ص
(١٤٨)
٢٦٥ ص
(١٤٩)
٢٦٦ ص
(١٥٠)
٢٦٧ ص
(١٥١)
٢٦٧ ص
(١٥٢)
٢٧١ ص
(١٥٣)
٢٧١ ص
(١٥٤)
٢٧٢ ص
(١٥٥)
٢٧٤ ص
(١٥٦)
٢٧٥ ص
(١٥٧)
٢٧٥ ص
(١٥٨)
٢٧٩ ص
(١٥٩)
٢٧٩ ص
(١٦٠)
٢٨٥ ص
(١٦١)
٢٨٧ ص
(١٦٢)
٢٨٨ ص
(١٦٣)
٢٨٩ ص
(١٦٤)
٢٨٩ ص
(١٦٥)
٢٩٣ ص
(١٦٦)
٢٩٤ ص
(١٦٧)
٢٩٥ ص
(١٦٨)
٢٩٦ ص
(١٦٩)
٢٩٧ ص
(١٧٠)
٢٩٨ ص
(١٧١)
٣٠٠ ص
(١٧٢)
٣٠١ ص
(١٧٣)
٣٠١ ص
(١٧٤)
٣٠٥ ص
(١٧٥)
٣٠٥ ص
(١٧٦)
٣٠٧ ص
(١٧٧)
٣٠٧ ص
(١٧٨)
٣١٤ ص
(١٧٩)
٣١٤ ص
(١٨٠)
٣١٧ ص
(١٨١)
٣١٧ ص
(١٨٢)
٣٢٣ ص
(١٨٣)
٣٢٣ ص
(١٨٤)
٣٣٢ ص
(١٨٥)
٣٣٢ ص
(١٨٦)
٣٣٨ ص
(١٨٧)
٣٣٨ ص
(١٨٨)
٣٤٣ ص
(١٨٩)
٣٤٣ ص
(١٩٠)
٣٤٤ ص
(١٩١)
٣٤٤ ص
(١٩٢)
٣٤٩ ص
(١٩٣)
٣٤٩ ص
(١٩٤)
٣٥١ ص
(١٩٥)
٣٥٣ ص
(١٩٦)
٣٥٥ ص
(١٩٧)
٣٥٧ ص
(١٩٨)
٣٥٩ ص
(١٩٩)
٣٦١ ص
(٢٠٠)
٣٦٢ ص
(٢٠١)
٣٦٢ ص
(٢٠٢)
٣٧٠ ص
(٢٠٣)
٣٧٠ ص
(٢٠٤)
٣٧٢ ص
(٢٠٥)
٣٧٢ ص
(٢٠٦)
٣٧٩ ص
(٢٠٧)
٣٧٩ ص
(٢٠٨)
٣٨٠ ص
(٢٠٩)
٣٨٢ ص
(٢١٠)
٣٨٢ ص
(٢١١)
٣٨٧ ص
(٢١٢)
٣٨٧ ص
(٢١٣)
٣٩٢ ص
(٢١٤)
٣٩٢ ص
(٢١٥)
٣٩٣ ص
(٢١٦)
٣٩٥ ص
(٢١٧)
٣٩٧ ص
(٢١٨)
٣٩٧ ص
(٢١٩)
٤٠٢ ص
(٢٢٠)
٤٠٢ ص
(٢٢١)
٤٠٢ ص
(٢٢٢)
٤٠٤ ص
(٢٢٣)
٤٠٦ ص
(٢٢٤)
٤٠٦ ص
(٢٢٥)
٤١١ ص
(٢٢٦)
٤١١ ص
(٢٢٧)
٤١٧ ص
(٢٢٨)
٤١٧ ص
(٢٢٩)
٤٢٣ ص
(٢٣٠)
٤٢٣ ص
(٢٣١)
٤٢٦ ص
(٢٣٢)
٤٢٦ ص
(٢٣٣)
٤٢٧ ص
(٢٣٤)
٤٢٧ ص
(٢٣٥)
٤٣٠ ص
(٢٣٦)
٤٣٠ ص
(٢٣٧)
٤٣٢ ص
(٢٣٨)
٤٣٢ ص
(٢٣٩)
٤٣٦ ص
(٢٤٠)
٤٣٩ ص
(٢٤١)
٤٤١ ص
(٢٤٢)
٤٤٢ ص
(٢٤٣)
٤٤٤ ص
(٢٤٤)
٤٤٤ ص
(٢٤٥)
٤٥٣ ص
(٢٤٦)
٤٥٣ ص
(٢٤٧)
٤٥٩ ص
(٢٤٨)
٤٥٩ ص
(٢٤٩)
٤٦٥ ص
(٢٥٠)
٤٦٥ ص
(٢٥١)
٤٧١ ص
(٢٥٢)
٤٧١ ص
(٢٥٣)
٤٧٤ ص
(٢٥٤)
٤٧٤ ص
(٢٥٥)
٤٧٩ ص
(٢٥٦)
٤٧٩ ص
(٢٥٧)
٤٨١ ص
(٢٥٨)
٤٨١ ص
(٢٥٩)
٤٨٥ ص
(٢٦٠)
٤٨٥ ص
(٢٦١)
٤٩٢ ص
(٢٦٢)
٤٩٤ ص
(٢٦٣)
٤٩٤ ص
(٢٦٤)
٥٠٠ ص
(٢٦٥)
٥٠٠ ص
(٢٦٦)
٥٠١ ص
(٢٦٧)
٥٠٣ ص
(٢٦٨)
٥٠٣ ص
(٢٦٩)
٥٠٥ ص
(٢٧٠)
٥٠٥ ص
(٢٧١)
٥٠٧ ص
(٢٧٢)
٥٠٨ ص
(٢٧٣)
٥٠٨ ص
(٢٧٤)
٥١٣ ص
(٢٧٥)
٥١٣ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٣٨٥

وربّ المغربين

).

بما أنّ الشمس في كلّ يوم تشرق من نقطة وتغرب من اُخرى، وبعدد أيّام السنة لها شروق وغروب، ولكن نظراً للحدّ الأكثر من الميل الشمالي للشمس والميل الجنوبي لها، ففي الحقيقة أنّ للشمس مشرقين ومغربين والبقيّة بينهما[١] \.

إنّ هذا النظام الذي هو سبب وجود الفصول الأربعة له فوائد وبركات كثيرة، ويؤكّد ويكمّل ما مرّ بنا في الآيات السابقة، وذلك لأنّ الحديث كان عن حساب سير الشمس والقمر، وكذلك عن وجود الميزان في خلق السماوات، وإجمالا فإنّه يبيّن النظام الدقيق للخلقة وحركة الأرض والقمر والشمس، وكذلك فإنّه يشير إلى النعم والبركات التي هي موضع إستفادة الإنسان.

ويرى البعض أنّ المقصود بالمشرقين والمغربين هو طلوع وغروب الشمس، وطلوع وغروب القمر ويعتبرون هذا هو المناسب لتفسير الآية الكريمة (

والشمس والقمر بحسبان

) إلاّ أنّ المعنى الأوّل هو الأنسب، خصوصاً وأنّ الرّوايات الإسلامية قد أشارت إلى ذلك.

ومن جملة هذه الرّوايات حديث لأمير المؤمنين (عليه السلام) في تفسير هذه الآية حيث يقول: «إنّ مشرق الشتاء على حدة، ومشرق الصيف على حدّه، أما تعرف ذلك من قرب الشمس وبعدها؟»[٢] \.

ويتّضح بذلك معنى قوله تعالى: (

فلا اُقسم بربّ المشارق والمغارب

)،(٣) حيث
[١]ـ توضيح: لما كان محور الأرض مائلا بالنسبة لسطح مدارها وبشكل زاوية بحدود ٢٣ درجة، والأرض بهذه الصورة تدور حول الشمس، لذا فإنّ شروق الشمس وغروبها متغيّر دائماً أيضاً كما يبدو من ٢٣ درجة والتي تمثّل أعظم الإنحراف باتّجاه الشمال (في بداية الصيف) إلى ٢٣ درجة في قمّة الإنحراف باتّجاه الجنوب (بداية الشتاء)، ويسمّى المدار الأوّل لها مدار «رأس السرطان» والمدار الثاني مدار «رأس الجدي»، وهذان هما مشرقا ومغربا الشمس، وبقيّة المدارات في داخل هذين المدارين.
[٢]ـ تفسير نور الثقلين، ج٥، ص١٩٠ (المقصود هو إرتفاع الشمس في السماء في فصل الصيف ونزولها في فصل الشتاء).
[٣]ـ المعارج، ٤٠.