فوايد دين در زندگانى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٦ - اشكال و جواب

كه دين‌[١] با اصول و فروع و اخلاق و سياسات و آداب اجتماعى خود در روح وى تأثير درستى نموده باشد و او دين را به معنى حقيقى آن درك كرده باشد.

و در بين همچو افرادى نه فساد اخلاقى عرض اندام مى‌كند و نه زشتى كردار، بلكه اين طبقه تماما داراى پندار و كردار و رفتار نيكو و پسنديده مى‌باشد و آنانى كه شما نواقص‌شان را مى‌بينيد از قسم اول هستند، كه اسلام را درست نفهميده و يا به آن پابندى صحيح ندارند.

آرى اسلام چيزى است و مسلمان چيز ديگر و به گفته معروف:

و از وجود مردان اخلاقى و بلند همت در ميان طبقه بى‌دينان كه در ايراد فوق ذكر شده بود دو جواب داده مى‌شود:

اول: اين كه تمام كمالات اخلاقى كه در نفوس مردم بى‌دين دنيا نفوذ نموده (و البته كه عدد آن‌ها و مقدار آن كم هم نيست) در اثر تعاليم دينى و از بركت قانون آسمانى است. صدها سال است كه حكومت فكرى اكثر دو قاره آسيا و افريقا به دست با كفايت اسلام است چنانچه در اكثر اروپا و امريكا مسيحيت نفوذ قوى داشته، و

[١] . مراد از دين قوانين محكم و برنامه عالى اسلامى است.