عجايب و مطالب - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٥٤ - ٤٦ رابطه روح و بدن

همانند افراد انسان روح دارند؟ و آيا روح حيوانات هم مجرد است؟ چون ادراكاتى دارند و ادراك و علم مجرد است و بايد مدرك هم مجرد باشد. البته حقايق روحى حيوانات به تعداد انواع حيوانات متعدد خواهد بود بسيار بعيد است كه روح پروانه و سوسك با روح شير و فيل و ميمون يكى باشد يا اينكه حيوانات روح ندارند و حيات آنان هم هرچند در پاره اى از آثار با حيات انسان يكسان است ولى ممكن است داراى دو نوع حقيقت باشد؟ من تجرد ارواح حيوانات را به خاطر ادراك آنان ترجيح مى دهم و در مورد پاره اى از حشرات زمين متوقفم.

٣- ٢. حيات جن چگونه است؟ از آنجاييكه جن به حسب دلالت قرآن مجيد همانند انس مكلف است بعيد نيست روح داشته باشد ولى روح او چگونه است و حيات منفوخ در جسم لطيف او چه حقيقت دارد؟ جوابى نداريم.

٣- ٣. ملائكه روح دارند يا نفس ارواح اند؟ يا چه فرقى دارند؟ حيات آنان چگونه است؟ هيچ جواب روشنى وجود ندارد ولى مسلما ملائكه و جن زنده جان هستند.

٣- ٤. آيا موجودات زنده جان ديگر در كرات و كهكشانهاى ديگر وجود دارند يا خير؟ بسيار بعيد است كه همه كهكشانها از زنده جانها خالى باشد.[١]

بنابراين حيات آنان چگونه است و روح دارند يا نه؟ روح و حيات آنان‌

[١] . آيه مباركه سوره شورى مى گويد: وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى‌ جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ. بنابراين دابة يعنى جنبنده مادى در آسمانها وجود دارند كه با جنبنده هاى زمينى زمانى يكجا مى شوند.