عجايب و مطالب - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٨ - ٩٩ تدين، مقام انسان متكامل است

ما مى بينيم بقاى سنگ و آهن و ساير فلزات به توجه كمترى نسبت به نباتات نياز دارند، و گياهان احتياج بيشتر دارند و توجه بيشترى ميطلبد، حيوانات كه ساختمان وجودى آنها پيچيده تر از نباتات است نياز بيشتر داشته و رعايت وسيع ترى مى خواهند، و بقاى انسان نسبت به بقاى حيوانات، رعايت و دقت عميق تر لازم دارد. بلى پيچيدگى بدن فيزيكى و مسايل روانى و از همه مهمتر فطريات روحانى او با در نظرداشت غرايز او بسيار بسيار وسيع تر و داراى ابعاد متعدد گسترده تر مى باشد، لذا حكمت بالغه آفريدگار جهان، رعايت بيشتر و عنايت بالاترى در حق او نمود، و او را مورد تكليف قرار داد و زمينه تكامل دنيا و آخرت او را مهيا فرمود.

استعداد بى نظير و عقل نافذ آدمى موجب شايسته گى او را براى توظيف به وظايف مهم مترقى او آماده ساخت.

در داخل نوع انسانى افراد بشر بر دو گونه اند:

١. اسيران هوسها، بى عرضه ها، فاقدين انضباط اخلاقى، بدور از هدف، متمايل به روش حيوانات در پيروى از غرايز بى بند وبار

٢. علاقه مندان به مكارم اخلاقى و پيروان تمايلات عالى انسانى و بلند نظران هدفمند و تابعان فلسفه خلقت، و پاسداران مرز شرافت و عزت نفس و طرفداران عبوديت حضرت حق.

بنا براين ترك دين و رفض شريعت، علامت حيوانيت و ارتجاع و اسارت در بند هوسها و سقوط از مقام انسانى است. و تدين و پذيرفتن شريعت، پرستش حق علامت رشد عقل و بيدارى وجدان و ارزش نهادن‌