عجايب و مطالب - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٣٨ - ٢٠٣ از علم عروض
اضرب مابقى من القسمة الذى لم يبلغ المقسوم عليه على الاحدعشره فحاصل الضرب يكون مائة و عشرة و موافق لعدد اسم على
٢٠٣ از علم عروض
١) در هر بيت كه هر مصرع آن بر مفاعيلن مفاعيلن فعولن وزن د اشته باشد اسم آن محذوف مسدس است مثل:
|
نسيمى كز بن آن كال آيد |
مرا خوش تر ز بوى سنبل آيد |
|
|
چوشب گرم خيالش را در آغوش |
سحر از بسترم بوى گل آيد |
|
بحر رجز آنست كه ٤ مرتبه در هر مصرع آن مستفعلن تكرار شود. مانند:
|
اى ساربان آهسته رو آرام جانم ميرود |
وان دل كه با خود داشتم با دلستانم مى رود |
|
اثم مقبوض تقارب كه ١٦ ركن دارد بايد بر وزن فعولن فعلن فعولن فعلن باشد. مثل:
|
شب من وصال نصيب مى باشد |
نسيم صبحى رقيب مى باشد |
|
|
بخون بغلط شفق خدايا |
چرا گريبان دريده امشب |
|
|
اما غم از دست نشه تنگ است |
كه چشم جانان پياله رنگ است |
|
|
شراب اين بزم شوخ و شنگ است |
حياء ز چشمم پريده امشب |
|
عن المحقق (قدس)
|
از هرچه نه از بهر تو كردم توبه |
ور بى تو غمى خورم از آن غم توبه |
|
|
وان نيز كه بعد ازين براى تو كنم |
گر بهتر از آن توانم از آنهم توبه |
|