دفاع مشروع ما - انجمن فرهنگ اسلامى - الصفحة ١٤٣ - جواب تفصيلى
اين باب كلمه «ليقولن» نيست بلكه جمله «فسيقولون» است، (يعنى به زودى درجواب خواهند گفت.)
١. بنابراين ممكن است كه مراد اين باشد كه اگراز كفار بپرسى كه كى
شما را از آسمان و زمين روزى مى دهد ... آنان پس از مراجعه به وجدان و فطرت و استمداد از عقل سليم و يا پس از ارشاد و استدلال تو خواهندگفت خدا، نه ا ينكه بالفعل آنان معتقد به توحيد خداوند در امر خلقت و رازقيت و تدبير همه امور هستند كه مخالف اعتبار عقلى نيز مى باشد، خوانند غافل نشود كه جمله «فسيقولون» كه در اين آيات استعمال شده است (زود است كه بگويند يا به زودى خواهند گفت) دلالت بر اعتقاد قبلى كفار به توحيد ايجادى و تدبيرى حق ندارد، بنابراين شرك در عبادت شان مقرون به شرك در ايجاد و تدبير و رزق بوده هرچند كه ايجاد اصل آسمانها و زمين را از آن خداوند مى دانستند ولى اين اعتقاد مانع شرك فاعلى در امور جزئى و حوادث روزمره نمى شود، به راستى اگر كفار نفع و ضرر را تنها از خدا مى دانستند تاكيد و اصرار قرآن بر اينكه «الهه كفار نفع و ضررى نمى رسانند و مالك چيزى نيستند» بى مورد مى شد. نفس همين آيات دلالت دارد كه جمعى از آنان يا اكثريت، اعتقاد نفع و ضرر را به آنها داشته اند و قرآن آنها را متوجه غلط بودن پندارشان مى كند. و آيه مباركه «وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ» دلالت صريح دارد كه كفار كسانى (ملائكه، جن) يا چيزهايى (بتها) را سرپرستان خود (ارباب كوچك) قرار داده بودند.
٢. در جواب مطلب دوم او كه مى گويد پيغمبر اكرم (ص) فقط با مشركان زمان خود از اين جهت جنگيد كه صالحين و بتها را واسطه قرار مى دادند مى گوئيم از واضحات تاريخ است كه حضرت پيغمبر اكرم (ص)