در مكه با كفار نجنگيدند و جنگهاى با كفار پس از هجرت به مدينه آغاز يافت و وجوب جهاد در آنجا تشريع شد. حالا ببينيم كه علت قتال با مشركين مكه چه بوده است؟

«وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ» (بقره/ ١٩٠)؛ در راه خدا با كسانى كه با شما مى جنگند بجنگيد. اين آيه علت قتال با مشركين را قتال آنان معرفى كرده است، يعنى چون آنان با شما مى جنگند و قصد نابودى شما را دارند شما هم با آنان برزميد. «وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ» (بقره/ ١٩٣)؛ با آنان بجنگيد تا فتنه اى باقى نماند و دين براى خدا بماند. علت جنگ دفع خطر ارتداد از مسلمانان و حفظ دين است كه كفار قصد نابودى آن و ارتداد مسلمين را داشتند. «وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها ...» (النساء/ ٧٥)؛ چه شده است شمارا كه درراه خدا ومردان و زنان و بچه هاى بيچاره كه مى گويند پروردگارا مارا ازاين قريه اى كه اهلش ستمگراند بيرون ببر، نمى جنگيد؟ در اين آيه قتال براى راه خدا و نجات مستضعفين مسلمان در مكه كه تحت شكنجه و فشار مشركين قريش بوده اند مورد امر قرار گرفته.

* فَما لَكُمْ فِي الْمُنافِقِينَ فِئَتَيْنِ ... وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَما كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَواءً فَلا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِياءَ حَتَّى يُهاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ... إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلى‌ قَوْمٍ ... فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا ... فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَ يُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَ يَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ ... (النساء/ ٨٩- ٩١)