٢- آتش بعنوان يك ممكن الوجود در هر دقيقه بلكه در هر ثانيه و ثالثة[١] در وجود خود و تأثير خود بافاضه رب العالمين نيازمند است- مانند نيازمندى گردش پنكه به نيروى برق- و ماهيت آتش نه در ابتدا و نه در استدامه در ذات خود از هستى بهره‌اى ندارد و هستى‌دهنده همه ممكنات واجب الوجود و رب العالمين است.

چنانچه صحيح است كه بگوئيم پنكه هواى اطاق ما را سرد نگاه ميدارد صحيح است كه سردى اطاق را به برق نسبت بدهيم، زيرا حركت هوا همانگونه كه به پره‌هاى آهنى پنكه مربوط مى‌شود به برق هم ارتباط ميگيرد.

بهمين قياس استناد حوادث همانگونه كه بعلل طبيعى آنان صحيح است بخداوند فياض نيز درست است.

در پايان ذكر اين مطلب لازم است كه مستفاد از علوم رائجه و علوم غريبه اينست كه قانون عليت در نظام موجودات بسيار پيچيده است و شايد تا دهها قرن ديگر همه اسرار آن كشف نشود، نگارنده حدس ميزند اسباب طبقه بندى شده‌اى وجود دارد بطور مثال مرضها را عنوان ميكنيم كه براى تداوى آنها اسباب زير وجود دارد.

١- داروهاى قديمى كه طب قديم تا حدى به آنها دست يافته است و نفع آنها در مواردى مجرب است.

٢- داروهاى شيميائى كه طب امروزى به آن متوسل ميشود.

٣- روشهايى كه مرتاضان در شرق و غرب فى الجمله به آن دسترسى پيدا كرده‌اند.

مثلا دندان را بوسيله دست ميكشند و جز خواندن وردى ديگر كارى ندارند و طرف از كندن دندانش هيچ دردى را حس نميكند.

٤- خوابهاى مصنوعى و امثال آن.

[١] شصت ثالثه يك ثانيه و شصت ثانيه يك دقيقه است