ترجمه نهج البلاغه

جزء اول

ديباجه

مؤلف كتاب نهج البلاغه

آغاز كتاب نهج البلاغة مقدمه سيد رضي

قسمت أول مقدمه سيد رضي

قسمت دوم مقدمه سيد رضي

قسمت سوم مقدمه سيد رضي

قسمت چهارم مقدمه سيد رضي

قسمت پنجم مقدمه سيد رضي

قسمت ششم مقدمه سيد رضي

قسمت هفتم مقدمه سيد رضي

قسمت هشتم مقدمه سيد رضي

باب المختار من خطب أمير المؤمنين ع

1 < 1001 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه ياد ميكند در آن آغاز آفريدن آسمان و زمين و خلق آدم را

قسمت أول آفريدن آسمان و زمين

قسمتى دوم از اين خطبه در كيفيت خلق آدم عليه السلام است

و قسمتي سوم از اين خطبه در بيان حج است

2 < 1002 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه پس از برگشتن از جنگ صفين بيان فرموده

قسمت أول خطبه در حمد و ثناي خداوند

و قسمتى دوم از اين خطبه است در باره كمال آل پيغمبر(ائمه اثنى عشر) عليهم السلام مى فرمايد

و قسمتى چهارم از اين خطبه است در باره كسانى مى فرمايد كه دست از حق برداشته در راه باطل قدم نهادند

3 < 1003 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه آنرا خطبه شقشقيه مى نامند

4 < 1004 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(بعد از كشته شدن طلحه و زبير فرموده)

5 < 1005 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه پس از وفات رسول خدا صلى الله عليه و آله در وقتى كه عباس ابن عبد المطلب و ابو سفيان ابن حرب بقصد بيعت خدمت آن بزرگوار مشرف شده بودند فرموده

6 < 1006 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در موقعى كه(طلحه و زبير نقض بيعت كرده گريختند) تقاضا شد از آن جناب(امام حسن عليه السلام تقاضا كرد) كه در پى طلحه و زبير نرفته مهياى جنگ با آنها نشود

7 < 1007 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت مخالفين خود)

8 < 1008 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه در وقت مقتضى بيان و زبير را در آن قصد فرموده

9 < 1009 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در آن طلحه و زبير و همراهانشان در جنگ جمل را توبيخ و سرزنش مى فرمايد)

10 < 1010 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در باره اصحاب در جمل مى فرمايد)

11 < 1011 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام كه در جنگ جمل(جنگى كه عائشه در آن سوار شتر بود) به فرزند خود محمد ابن حنفية فرمود آنگاه كه علم جنگ را باو عطاء كرد

12 < 1012 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است، پس از فيروزى كه خداوند در جنگ جمل نصيب آن حضرت فرمود

13 < 1013 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه در مذمت شهر بصره و مردم آن فرموده

14 < 1014 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است مانند آنچه را كه(در مذمت بصره و اهل آن) بيان كرده مى فرمايد

15 < 1015 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره زمينهايى كه در زمان خلافت خود به مسلمانان باز گردانيد، و آنها زمينهايى بود كه عثمان(در زمان خلافتش به خويشان و كسانيكه سزاوار احسان نبودند) بخشيده بود

16 < 1016 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در موقع بيعت مردم شهر مدينه با آن جناب مى فرمايد

قسمت اول خطبه

(و قسمتى دوم از اين خطبه است )

17 < 1017 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره كسيكه ميان مردم حكمرانى ميكند و لايق اين منصب نيست

18 < 1018 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در مذمت علمايى كه فتواى مخالف مى دهند(و حكم آنرا نه از روى ادله شرعيه، بلكه به رأى خود و از روى قياس مى نمايند)

19 < 1019 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است به اشعث ابن قيس، حضرت در كوفه بالاى منبر خطبه مى خواند

20 < 1020 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه معصيت كاران را به سختيهاى بعد از مرگ آگاه مى سازد

21 < 1021 > - از خطبهاى آن حضرت عليه السلام است(راجع به مرگ و قيامت)

22 < 1022 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در توبيخ و سرزنش كسانى كه كشتن عثمان را به آن حضرت نسبت دادند مانند طلحه و زبير، و بطلان دعوى ايشان را ثابت ميكند، پس از آن شجاعت و دليرى خود را اظهار مى فرمايد )

23 < 1023 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در آن فقراء را پند مى دهد كه بر اغنياء رشك نبرند و به اغنيا دستور داده كه از روى رئاء و خود نمائى كارى نكنند و فوائد صله رحم و مهربانى و كمك به خويشان را بيان مى فرمايد )

قسمت أول خطبه

(9) و قسمتى دوم از اين خطبه است

24 < 1024 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در اظهار ثبات قدم و ايستادگى خود در جنگ فرموده، و قول كسيرا كه گفته آن حضرت در كارزار سستى مى نمايد نادرست دانسته، و مردم را بتقوى و پرهيزكارى ترغيب مى فرمايد )

25 < 1025 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است، چون اخبار پى در پى به آن جناب مى رسيد كه اصحاب و لشگر معاويه بر شهرها دست يافته اند و عبيد الله بن عباس و سعيد ابن نمران كه از جانب آن حضرت بر شهر يمن والى و حاكم بودند پس از غلبه بسر ابن ابى ارطاة بر

26 < 1026 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه پيش از حركت بنهروان فرموده)

قسمت أول خطبه

(6) و قسمتى دوم از اين خطبه است

27 < 1027 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در اواخر عمر شريفش فرموده و اصحاب خود را از جهاد نكردن با معاويه توبيخ و سرزنش مى نمايد)

28 < 1028 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در بى اعتمادى بدنيا و مهيا شدن براى آخرت مى فرمايد )

29 < 1029 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در توبيخ و سرزنش اصحاب خود از جهت مسامحه و سهل انگارى در جنگيدن با دشمن)

30 < 1030 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره كشتن عثمان

31 < 1031 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است پيش از واقعه جنگ جمل در وقتى كه عبد الله ابن عباس را نزد زبير فرستاد تا او را به اطاعت حضرت برگرداند

32 < 1032 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در شكايت از اهل زمان خود)

33 < 1033 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است هنگام رفتن بجنگ با مردم بصره(در جنگ جمل)

34 < 1034 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه اصحاب خود را امر بجنگ با مردم شام فرموده

35 < 1035 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه پس از رأى دادن حكمين فرموده است

36 < 1036 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در ترسانيدن اهل نهروان فرموده

37 < 1037 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه قائم مقام خطبه مى باشد

38 < 1038 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است

39 < 1039 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است

40 < 1040 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه شنيد سخن خوارج نهروان را «نيست حكمى مگر از جانب خدا» فرمود

41 < 1041 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در آن وفاء را ستوده و حيله را مذمت فرموده)

42 < 1042 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت از متابعت هواى نفس و آرزوى بى حد)

43 < 1043 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است

44 < 1044 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه مصقلة ابن هبيره شيبانى گريخته نزد معاويه رفت،

45 < 1045 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت دنيا و مفاسد آن)

46 < 1046 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه تصميم حركت بشام گرفته

47 < 1047 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره كوفه(و از ويران شدن آن و ظلم و جور ستمكاران كه بعد از آن بزرگوار بر اهل آن وارد ساختند خبر مى دهد)

48 < 1048 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در نخيله) هنگام رفتن بشام

49 < 1049 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در صفات حق تعالى)

50 < 1050 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيان آنچه سبب فتنه و فساد ميشود)

51 < 1051 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است آنگاه كه لشگر معاويه در جنگ صفين بر اصحاب آن بزرگوار پيشى جسته راه ورود به آب فراتر بتصرف در آورده آنان را از برداشتن آب مانع گشتند

52 < 1052 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيان بيوفائى دنيا و اهميت ندادن بآن و ترغيب مردم بآخرت و بزرگ شمردن ثواب و عقاب و نعمتهاى حق تعالى)

قسمت أول خطبه

و قسمتى از اين خطبه در بيان عيد قربان و صفت حيوان قربانى است

53 < 1053 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در بيان بيعت كردن(مردم با آن بزرگوار)

54 < 1054 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در صفين موقعى كه اصحاب آن بزرگوار تصور كردند در شروع به جنگيدن(با مردم شام) درنگ و كندى مى نمايد

55 < 1055 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(كه در آن ثبات قدم خويش و سائر اصحاب حضرت رسول و فداكاريهاشان را در جنگها براى يارى دين مقدس اسلام بيان فرموده، و اصحابش را بجهاد در راه خدا و جنگ با دشمنان ترغيب نموده آنان را از سستى در اين امر توبيخ

56 < 1056 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است براى اصحاب خود(اهل كوفه كه بآنان خبر مى دهد بليه اى را كه بعد از آن بزرگوار بآن مبتلى ميشوند و دستور مى فرمايد كه در آن هنگام چگونه رفتار نمايند)

57 < 1057 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه به خوارج نهروان فرموده

58 < 1058 > - هنگاميكه امام عليه السلام تصميم بجنگ با خوارج گرفت و به آن حضرت گفته شد كه ايشان از پل نهروان عبور كردند، فرمود

59 < 1059 > - چون خوارج نهروان كشته شدند به آن حضرت گفته شد يا امير المؤمنين همه ايشان هلاك گشتند، فرمود

60 < 1060 > - امام عليه السلام در باره خوارج فرمود

61 < 1061 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه او را از كشته شدن ناگهانى ترسانيدند

62 < 1062 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيان دل نبستن به دنياى فانى و ترس از حساب قيامت)

63 < 1063 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه مردم را بخدا پرستى و نكوكردارى در دنيا و آماده بودن براى سفر آخرت امر مى فرمايد)

64 < 1064 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در صفات حق تعالى)

65 < 1065 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در آداب جنگ) روزى در جنگ صفين

66 < 1066 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره ادعاى انصار(راجع بامر خلافت)

67 < 1067 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه(پيش از وقعه صفين) قلاده حكومت مصر را به گردن محمد بن ابى بكر انداخت

68 < 1068 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در نكوهش اصحابش(كه براى جنگ با اهل شام يعنى معاويه و لشگرش خود را آماده نمى ساختند)

69 < 1069 > - امام عليه السلام بعد از نيمه شب روزى كه(وقت طلوع صبح نوزدهم رمضان سال چهل هجرى) شمشير بر فرق مباركش زده شد(بوسيله عبد الرحمن ابن ملجم مرادى و بر اثر آن در ثلث اول شب بيست و يكم آن ماه وفات نمود) فرمود

70 < 1070 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در نكوهش مردم عراق

71 < 1071 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن درود فرستادن بر پيغمبر«صلى الله عليه و آله» را بمردم ياد مى دهد

72 < 1072 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه در بصره راجع بمروان ابن حكم فرموده،

73 < 1073 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه مردم عزم بيعت با عثمان نمودند

74 < 1074 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه شنيد بنى اميه او را متهم نموده اند كه در كشتن عثمان شركت داشته

75 < 1075 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه مردم را ترغيب بصفات پسنديده كه موجب بدست آوردن سعادت دنيا و آخرت گردد مى فرمايد)

76 < 1076 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(زمانيكه سعد ابن العاص از جانب عثمان حاكم كوفه بود براى حضرت در مدينه هديه و نامه اى فرستاد كه من سواى عثمان براى هيچكس هديه به اين مقدار نفرستاده ام، حضرت چون نامه او را خواند فرمود)

77 < 1077 > - از سخنانى است كه آن حضرت عليه السلام بوسيله آن دعاء مى فرمايد

78 < 1078 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه به بعضى از اصحاب خود(عفيف برادر اشعث ابن قيس) فرمود آنگاه كه عازم رفتن بجنگ با خوارج بود

79 < 1079 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه پس از خاتمه جنگ جمل در نكوهش زنها مى فرمايد

80 < 1080 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در ترغيب مردم بترك دنيا و سپاسگزارى از نعمتها و بخششهاى خداوند متعال)

81 < 1081 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در صفت دنيا

82 < 1082 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه آنرا خطبه غراء(نورانى و برجسته) مى نامند، و آن از خطبه هاى شگفت آور است

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمت سوم خطبه

قسمتى چهارم از اين خطبه(در بيان خلقت بدن انسان و ذكر نعمتهاى حق تعالى و ترسانيدن از هول و وحشت صراط و ترغيب بر تقوى و پرهيزكارى) است

قسمت پنجم خطبه

قسمت ششم خطبه

قسمتى هفتم از اين خطبه در كيفيت آفرينش انسان است

قسمت نهم خطبه

83 < 1083 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره(گفتار و كردار نادرست) عمرو ابن عاص(و توبيخ و سرزنش از او)

84 < 1084 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در توحيد و ذكر بعضى از صفات حق تعالى)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه(در پند و اندرز بمردم) است

قسمتى سوم از اين خطبه در وصف بهشت است

85 < 1085 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيان بعضى از صفات حق تعالى و پند دادن بمردم و ترغيب آنان به عبادت و بندگى)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

86 < 1086 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در آن صفات كسيكه خداوند او را بسيار دوست دارد و شخصى كه او را دشمن دارد بيان و مردم را به متابعت و پيروى أئمه«عليهم السلام» ترغيب فرموده)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمتى سوم از اين خطبه(خبر مى دهد تسلط بنى اميه را بر مردم و انقراض دولت ايشان را بزودى)

87 < 1087 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در آن مردم را بجهت اختلاف در دين و اعتماد بر آراء و عقائد باطله و پيروى نكردن از پيغمبر و امام سرزنش مى فرمايد)

88 < 1088 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در آن از بعثت پيغمبر اكرم و زمان جاهليت بحث و بآن مردم را موعظه فرموده)

89 < 1089 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در ذكر پاره از صفات حق تعالى و پند دادن بمردم براى بر داشتن توشه سفر آخرت)

جزء دوم

دنباله باب خطب

مقدمه فيض

90 < 1090 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است معروف به خطبة الأشباح

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمتى سوم از اين خطبه است(در بيان كيفيت و چگونگى خلقت اشياء و اينكه خداوند سبحان از صفات مخلوقات منزه و مبرى است)

و قسمتى چهارم از اين خطبه در بيان كيفيت و چگونگى آسمان است(در تعقيب وصف قدرت و توانائى خداوند متعال در باب آفريدن اشياء، چگونگى آفرينش آسمان را«كه از مخلوقات شگفت آور و دلالت بر عظمت قدرت او دارد» بيان مى فرمايد)

و قسمتى پنجم از اين خطبه در وصف ملائكه است

و قسمتى ششم از اين خطبه در بيان چگونگى آفرينش زمين و گسترانيده شدن بر روى آب است

قسمت دوم أز قسمت ششم

قسمت سوم أز قسمت ششم

قسمت چهارم أز قسمت ششم

91 < 1091 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگام بيعت كردن مردم با آن بزرگوار

92 < 1092 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه پس از خاتمه جنگ نهروان فرموده

93 < 1093 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه بعضى از اوصاف خداوند را ياد آورى نموده

94 < 1094 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در وصف پيغمبر اكرم)

95 < 1095 > - از خطبه هاى ديگر(آن حضرت عليه السلام) است(در حمد و ثناى الهى و وصف حضرت رسول«صلى الله عليه و آله)

قسمت أول خطبه

قسمتى از اين خطبه در وصف رسول خدا صلى الله عليه و آله مى باشد

96 < 1096 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در اينكه ستمگر بالأخره كيفر خواهد ديد و خداوند از او بازخواست خواهد نمود

97 < 1097 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در ابتلاى مردم بظلم و ستم بنى اميه)

98 < 1098 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بى اعتبارى دنيا و دل نبستن بآن)

99 < 1099 > - از خطبه هاى ديگر(آن حضرت عليه السلام) است(اشاره به كشته شدن خود و آمدن حضرت صاحب الزمان«عجل الله فرجه» كه از جمله اخبار غيبيه مى باشد)

100 < 1100 > - از خطبه هاى ديگر(آن حضرت عليه السلام) است مشتمل بر حوادث و پيش آمدهاى سخت(كه بعد از آن بزرگوار واقع شده)

101 < 1101 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در اين باب وارد شده(مانند خطبه قبل از پيش آمدهاى سخت خبر مى دهد، و ابتداء به سختيهاى روز رستاخيز اشاره مى فرمايد)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(راجع بفتنه و فساد و خونريزيها و سختيها كه بعد از آن بزرگوار واقع شد)

102 < 1102 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيوفائى دنيا)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در امتياز دانا و بينا از نادان و گمراه)

و قسمتى سوم از اين خطبه است(در غلبه فتنه و فساد و اينكه نجات و رهائى نيست مگر براى اهل ايمان)

103 < 1103 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(هنگام رفتن بجنگ جمل

104 < 1104 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه پس از ستودن پيغمبر اكرم بانقراض دولت بنى اميه اشاره نموده و بعد از آن مردم را پند و اندرز مى فرمايد)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

105 < 1105 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در وصف دين اسلام و مدح رسول اكرم و سرزنش اصحاب خود از جهت سهل انگارى در جنگ با معاويه و لشگر شام)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه در وصف پيغمبر صلى الله عليه و آله است

و قسمتى سوم از اين خطبه است كه باصحاب خود مى فرمايد(و آنان را بر اثر نجنگيدن با معاويه و لشگر شام سرزنش مى نمايد)

106 < 1106 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در يكى از روزهاى جنگ صفين

107 < 1107 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است و آن از خطبه هايى است كه در آن

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است در وصف پيغمبر صلى الله عليه و آله

و قسمتى سوم از اين خطبه است(در وصف خود و توبيخ اصحابش فرموده)

قسمت چهارم خطبه

108 < 1108 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در صفات كمال و جلال خداوند و اوصاف فرشتگان و فريب خوردن مردم از دنيا و بيان حشر و نشر انسان و پاره اى از مناقب پيغمبر اكرم)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در اوصاف ملائكه)

قسمت دوم أز أوصاف ملائكه

قسمت سوم أز أوصاف ملائكه

قسمتى سوم از اين خطبه در وصف پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله(و اوصياء آن حضرت) است

109 < 1109 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بيان اسباب تقرب به خداوند و حفظ شعائر اسلام)

110 < 1110 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت دنيا و دورى كردن از آن)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

111 < 1111 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن ملك الموت عليه السلام و قبض روح نمودن او اشخاص را ياد آورى نموده(و اشاره فرموده كه كنه ذات خداوند سبحان درك نمى شود)

112 < 1112 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت دنيا و ترغيب بآخرت)

113 < 1113 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در امر بتقوى و پرهيزكارى و مذمت از دنيا و دورى از آن و ترغيب بآخرت)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

114 < 1114 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه هنگام طلب باران فرموده

115 < 1115 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در ستايش پيغمبر اكرم و بيان بعضى از صفات آن بزرگوار)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(كه از پيدايش حجاج ابن يوسف و تسلط و ستم او بر اهل كوفه خبر داده، و آنان را از نتيجه كردار زشتشان آگاه ساخته مى فرمايد)

116 < 1116 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(كه اصحاب خود را مذمت مى فرمايد)

117 < 1117 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(پس از فراغت از جنگ جمل در مدح اصحاب خود)

118 < 1118 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(بعد از جنگ نهروان زمانيكه اهل شام به اطراف عراق هجوم آورده بمردم ظلم و ستم مى نمودند)

119 < 1119 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در مدح و منقبت خود و ائمه اطهار عليهم السلام و دستور به اطاعت و پيروى مردم از ايشان و ترغيب بعمل صالح و ياد آورى سختى عذاب روز رستخيز)

120 < 1120 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در جنگ صفين بعد از وقعه ليلة الهرير«شمه اى از چگونگى آن در شرح خطبه سى و ششم بيان شد»

121 < 1121 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است براى خوارج نهروان فرموده

122 < 1122 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه هنگام جنگ براى اصحاب خويش فرموده

123 < 1123 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در توبيخ و سرزنش اصحاب خود)

124 < 1124 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در ترغيب اصحاب خود بجهاد(و تعليم آداب و رسوم جنگ)

125 < 1125 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره خوارج نهروان زمانيكه حكميت عمرو ابن عاص و ابو موسى را انكار كردند

126 < 1126 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در وقتى كه از او به تندى پرسيدند كه چرا عطاء و بخشش(بيت المال و صدقات و غنائم) را ميان مردم بالسويه تقسيم مى نمايد

127 < 1127 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است ايضا در باره خوارج

128 < 1128 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(بعد از جنگ جمل در بصره فرموده و از جمله اخبار غيبيه مى باشد) كه از پيش آمدهاى سخت در بصره خبر مى دهد

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين سخنان است كه تا تاران(و مغولها و خونريزيهايى كه بدست ايشان و مسلمانان واقع شده و در كتب و تواريخ ثبت است) را وصف مى فرمايد

129 < 1129 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است راجع به پيمانها و ترازوها

130 < 1130 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است كه بابى ذر، رحمه الله، فرموده هنگاميكه او را(از مدينه) به ربذه اخراج نمودند

131 < 1131 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در توبيخ و سرزنش اصحاب و اشاره ببعض از صفات خود)

132 < 1132 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در سپاس خداوند و اشاره به بعضى از اوصاف او)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در بيوفائى دنيا و وصيت بتقوى و پرهيزكارى)

133 < 1133 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در ستايش حق تعالى)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در عظمت قرآن كريم)

و قسمتى سوم از اين خطبه است(در وصف پيغمبر اكرم)

و قسمتى چهارم از اين خطبه است(در دنيا بينى و آخرت طلبى)

و قسمتى پنجم از اين خطبه است(در تمسك بكتاب خدا)

134 < 1134 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه عمر ابن الخطاب براى رفتن بجنگ روميان از آن بزرگوار مشورت نمود

135 < 1135 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه بين آن بزرگوار و عثمان جدالى رخ داد، و مغيرة ابن اخنس بعثمان گفت

136 < 1136 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(براى اصحابش فرمود كه منظورشان از بيعت با آن بزرگوار بدست آوردن رياست و متاع دنيا بود نه ترويج دين مقدس اسلام)

137 < 1137 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره طلحه و زبير(و ابطال گفتارشان كه پس از نقض بيعت كشتن عثمان را بآن بزرگوار نسبت دادند)

قسمت أول خطبه

جزء سوم

دنباله باب خطب

مقدمه مترجم

138 < 1138 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن به پيش آمدهاى سخت(و بظهور قائم منتظر - عجل الله فرجه) اشاره مى فرمايد

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(كه به فتنه هاى نزديك ظهور امام زمان«عليه السلام» اشاره مى فرمايد)

قسمتى سوم از اين خطبه است(كه ظاهرا اشاره بخروج سفيانى مى باشد،

139 < 1139 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(بعد از وفات عمر) هنگاميكه(بدستور او براى امر خلافت) شورى برقرار شد(امام عليه السلام به زيان آن مجلس اشاره فرمود)

140 < 1140 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در نهى از غيبت مردم

141 < 1141 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در نهى از شنيدن غيبت و اينكه نبايد به گفتار بد گو گوش فرا داد)

142 < 1142 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در مذمت مال دارى كه مالش را بيجا صرف ميكند)

143 < 1143 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است هنگام باران خواستن

144 < 1144 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در فضائل و مناقب ائمه اطهار)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در توبيخ و سرزنش بنى اميه و پيروانشان)

145 < 1145 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مذمت و بيوفائى دنيا)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در نهى از متابعت بدعت و ترغيب به پيروى از سنت)

146 < 1146 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است بعمر ابن خطاب هنگامى كه براى رفتن خود بجنگ با اهل ايران با آن بزرگوار مشورت نمود

147 < 1147 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در باره بعثت پيغمبر اكرم و خبر از آنچه بعد واقع ميشود و پند و اندرز بمردم و ترغيب آنان به اطاعت و فرمانبردارى)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمت سوم خطبه

148 < 1148 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره اهل بصره(مذمت طلحه و زبير)

149 < 1149 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(پس از ضربت زدن ابن ملجم بر فرق آن بزرگوار، و) پيش از وفاتش

150 < 1150 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن بفتنه و پيش آمدهاى سختى كه(بعد از آن بزرگوار) واقع شده است اشاره مى فرمايد(و از غيبت امام زمان«عجل الله فرجه» خبر مى دهد)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در باره مردم زمان جاهليت و اصحاب پيغمبر اكرم)

151 < 1151 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مدح حضرت رسول و پند دادن به عرب و خبر دادن از پيش آمدهاى سخت)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در چگونگى حال مؤمنين و نيكان در آخر الزمان)

152 < 1152 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در توحيد و صفات خداوند)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در باره انتقال خلافت بآن بزرگوار و ستودن ائمه هدى و اندرز بمردم)

قسمتى سوم از اين خطبه است(در وصف كسيكه در راه ضلالت و گمراهى سر گردان است)

قسمتى چهارم از اين خطبه است(در باره گناهكاران و اندرز به شنوندگان)

153 < 1153 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در پند و اندرز دادن بمردم و ستودن ائمه اطهار)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در فضائل اهل بيت عليهم السلام)

154 < 1154 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن(جمله اى از صفات حق تعالى و) شگفتى آفرينش شب پره را ياد مى فرمايد

155 < 1155 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است خطاب باهل بصره كه بر سبيل حكايت از پيشامدهاى سخت خبر مى دهد

قسمت أول خطبه

و قسمتى دوم از اين سخنان است(در چگونگى حال اهل قبور در قيامت، و ترغيب مردم بر امر بمعروف و نهى از منكر و پيروى قرآن كريم، و نقل فرمايش رسول اكرم در باره وقوع فتنه و فساد)

156 < 1156 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در اندرز و پرهيزكارى، و تهيئه توشه آخرت)

157 < 1157 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بعثت پيغمبر اكرم و ستودن قران كريم)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در باره بنى اميه و ستمگرى و انقراض حكومت و سلطنتشان)

158 < 1158 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در باره معاشرت و مهربانى كه با مردم فرموده)

159 < 1159 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در صفات حق تعالى)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در بطلان ادعاى كسيكه كردارش طبق گفتارش نمى باشد، و ترغيب مردم بدل نبستن بدنيا و پيروى از پيغمبران)

قسمت سوم خطبه

قسمت چهارم خطبه

قسمت پنجم خطبه

160 < 1160 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مدح پيغمبر اكرم و اندرز بمردم)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

161 < 1161 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(در جنگ صفين) به يكى از اصحابش كه از آن بزرگوار پرسيد چگونه اطرافيان شما(سه خليفه و پيروانشان) شما را از خلافت باز داشتند

162 < 1162 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در ذكر بعضى از صفات خداوند جل شأنه)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در شگفتى آفرينش انسان و عظمت و بزرگى آفريننده)

163 < 1163 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه(فساد و تباهكارى عثمان و كار گردانان او در مدينه و سائر شهرها شيوع پيدا نمود جمعى از اهل مدينه صحابه رسول خدا و ديگران بمردم شهرها نوشتند

164 < 1164 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه در آن شگفتى آفرينش طاووس را ياد مى فرمايد

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمتى سوم از اين خطبه است در چگونگى بهشت

165 < 1165 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در پند و اندرز به اصحابش)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در خبر دادن باجتماع مسلمانان بعد از پراكندگيشان از هم و از بين بردن بنى اميه، و سرزنش به اصحابش)

166 < 1166 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است در آغاز خلافتش

167 < 1167 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است بعد از آنكه با آن بزرگوار بخلافت بيعت كردند

168 < 1168 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است هنگام رفتن اصحاب جمل(پيروان عائشه شتر سوار) ببصره

169 < 1169 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است

170 < 1170 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه به روبرو شدن(جنگيدن) با مردم شام در صفين مصمم شد،

171 < 1171 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در بعض از صفات خداوند سبحان)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است(در گفتگوى آن حضرت با يكى از اهل شورى كه عمر دستور تشكيل آنرا بعد از خود داده بود)

و قسمتى سوم از اين خطبه است در باره اصحاب جمل(طلحه و زبير و پيروانشان)

172 < 1172 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در مدح پيغمبر اكرم، و اشاره بوظائف امامت، و ترغيب به پرهيزكارى، و مذمت از دنيا)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمت سوم خطبه

قسمت چهارم خطبه

173 < 1173 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در باره طلحة ابن عبيد الله

174 < 1174 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(كه در آن به شنوندگان اندرز داده بفضائل خود اشاره مى فرمايد)

175 < 1175 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در اندرز بمردم و فضائل قرآن كريم كه آنرا در اوائل خلافت خود فرموده)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمت سوم خطبه

قسمت چهارم خطبه

176 < 1176 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است(با خوارج نهروان) در باره ابو موسى اشعرى و عمرو ابن عا

177 < 1177 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در اول خلافت خود راجع به اوصاف خداوند سبحان و مدح حضرت رسول صلى الله عليه و آله و اندرز به شنوندگان)

178 < 1178 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است در وقتى كه ذعلب يمنى از آن بزرگوار پرسيد

179 < 1179 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است در سرزنش اصحاب خود

180 < 1180 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است، يكى از اصحابش(عبد الله ابن قعين) را فرستاد تا خبر آورد از گروهى(خريت ابن راشد رئيس بنى ناجيه و پيروانش) كه از سپاه كوفه(در جنگ صفين) بودند،

181 < 1181 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است، روايت شده از نوف(ابن فضاله) بكالى كه(از خواص اصحاب امام عليه السلام است در يمن شهرى بنام صنعاء است كه در سمت غربى آن موضعى بنام حمير است و بكال نام قبيله اى بوده كه در آنجا سكونت داشته اند)

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

قسمتى سوم از اين خطبه است(در باره امام منتظر عجل الله تعالى فرجه)

182 < 1182 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است(در حمد و ثناى خداى تعالى)

قسمت أول خطبه

قسمتى دوم از اين خطبه است در وصف قرآن(و اندرز بمردم)

قسمت سوم خطبه

183 < 1183 > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است به برج ابن مسهر كه از قبيله بنى طى و از(شعراء) خوارج بود، هنگاميكه گفت لا حكم إلا لله يعنى حكمى نيست جز از جانب خدا، بطوريكه آن حضرت مى شنيد، پس فرمود

184 < 1184 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است، روايت شده كه يكى از اصحاب و پيروان امير المؤمنين عليه السلام كه او را همام مى گفتند

قسمت أول خطبه

قسمت دوم خطبه

185 < 1185 > - از خطبه هاى آن حضرت عليه السلام است كه منافقين و مردم دو رو را در آن وصف مى فرمايد

ترجمه نهج البلاغه - فيض الاسلام اصفهانى، على نقى - الصفحة ١٢٦ - ٤٠ < ١٠٤٠ > - از سخنان آن حضرت عليه السلام است هنگاميكه شنيد سخن خوارج نهروان را «نيست حكمى مگر از جانب خدا» فرمود

(١٠٤٠)

٤٠ (١٠٤٠)- از سخنان آن حضرت عليه السّلام است هنگاميكه شنيد سخن خوارج نهروان را: «نيست حكمى مگر از جانب خدا» فرمود:

(١) سخن حقّى است كه از آن اراده باطل ميشود، آرى نيست حكمى مگر از جانب خدا (خداوند متعال حاكم بجميع امور و واجب الإطاعه است و از مقتضيات احكام الهىّ آنست كه بايد در ميان خلق امير و رئيسى باشد تا امر معاش و معادشان را منظّم نمايد) (٢) و ليكن خوارج مى‌گويند: امارت و رياست (در بين خلق) مخصوص خداوند است، و حال آنكه ناچار براى مردم اميرى لازم است خواه نيكوكار يا بد كار باشد، (٣) مؤمن در امارت و حكومت او بطاعت مشغول است و كافر بهره خود را مى‌يابد (همه با بودن امير از هرج و مرج و اضطراب و نگرانى آسوده‌اند) و خداوند در زمان او هر كه را باجل مقدّر مى‌رساند (با نبودن امير مردم بجان هم مى‌افتند) و بتوسّط او ماليات جمع مى‌گردد (تا در وقت حاجت بكار بندد) و با دشمن جنگ ميشود، و راهها (از دزدها و ياغيها) ايمن مى‌گردد، و حقّ ضعيف و ناتوان از قوىّ و ستمكار گرفته ميشود تا نيكوكار در رفاه و از (شرّ) بد كار آسوده ماند.

(سيّد رضىّ فرمايد:) (٤) در روايت ديگر وارد شده كه چون حضرت سخن خوارج را شنيد (كه مى‌گفتند: نيست حكمى مگر از جانب خدا) فرمود: منتظر حكم خدا در باره (كشتن) شما هستم، و فرمود: (٥) پرهيزكار در زمان امير عادل بطاعت خدا مشغول است و زيانكار در زمان امير فاجر بهره خود را مى‌يابد تا اينكه عمر هر يك بسر آمده مرگ را دريابند (آنگاه او به پاداش و اين بكيفر كردار خود خواهد رسيد).