على (عليه السلام) بسيار مواظب بود كه «بسم الله» را بلند بخواند ، چون دولت بنى اميه فرا رسيد ، در منع از جهرِ بسمله كوشيدند تا آثار على (عليه السلام) نابود سازند[٦٦] .

ابوهريره به صراحت اذعان مى دارد كه مردم پس از رسول خدا (صلى الله عليه وآله) جهر به بسمله را رها كردند ; چرا كه مى گويد :

رسول خدا ) بسم الله الرحمن الرحيم ( را آشكارا بر زبان مى آورد ، سپس مردم آن را ترك كردند[٦٧] .

به همين جهت است كه نقل ها از اَنَس و ديگران مختلف است ; گاه از او جهر بسمله روايت مى شود و گاه اِخفات و گاه چيز ديگرى .

فخر رازى در تفسيرش مى نويسد :

شايد اَنس از حكومت بيم داشت و به همين سبب اقوالش در اين زمينه آشفته است . ما اگر در چيزى ترديد كنيم ، در اين شك نداريم كه هنگام تعارض قول اَنس و ابن مُغَفَّل با قول

[٦٦] . تفسير فخر رازى ١ : ٢٠٦ -

[٦٧] . سنن دارقطنى ١ : ٣٠٧ ; المستدرك على الصحيحين ١ : ٢٣٢ ـ ٢٣٣ ; احكام بسمله : ٤٥ -