الحكمُ حكمان : حكمُ الله وحكمُ أهل الجاهليّة ; فَمَن أخْطَأَ حكمَ اللهِ حَكَمَ بحكم أهلِ الجاهليّة ، ومَن حَكَمَ بدرهَمَين بغير ما أَنْزَلَ الله عزّ وجلّ فقد كَفَرَ بالله تعالى ;

حكم دوگونه است : حكم خداوند حكمِ اهل جاهليّت ; هركس حكمِ خدا را نپيمايد ، به حكمِ اهلِ جاهليّت حكم كرده است ; و هركس درباره دو درهم به غير آنچه خداى بزرگ نازل كرده حكم كند ، به خداى متعال كفر ورزيده است .

از مُعاذ بن مُسلم نحوى از امام صادق (عليه السلام) روايت شده كه فرمود :

به من خبر رسيد كه تو در مسجد جامع مى نشينى و براى مردم فتوا مى دهى ؟

مُعاذ مى گويد : گفتم : آرى . پيش از آنكه نزد شما آيم قصد داشتم در اين باره از شما بپرسم كه من در مسجد مى نشينم ، شخصى مى آيد از چيزى مى پرسد ; اگر شناسم كه از مخالفانِ شماست ، بر اساسِ فقهِ خودشان او را پاسخ مى گويم ; و آن گاه

[٩٩] . مَن لا يحضره الفقيه ٣ : ٣ ، باب ٢ ، حديث ١ -