با انديشوران مسلمان رهيافتى نو در فقه مقارن - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٢٨

حيات ، اين گونه بود ، مى توان حدس زد كه با صحابيانى كه در قيد حيات نبودند ، پس از چند قرن ، چه مى كردند !

بعيد به نظر نمى رسد كه اينان براى تقويتِ جايگاه حاكمان ، به بزرگان صحابه سخنانى را نسبت دهند كه با نظر خليفه سازگار باشد . اين ، رويه اى است كه آنان در مسائل بسيارى در پيش گرفتند .

اين امر ، چندان پوشيده نيست ، مى توان اثبات كرد كه سردمداران قدرت و حكومت ، فقه و حديث را بازيچه خود ساختند . اين مطلب را مى توان از سخنان گروه ديگر از صحابه كه جز نقل از پيامبر (صلى الله عليه وآله) را برنمى تافتند ، به دست آورد ; آنان كسانى را كه سيره عمر را در متعه و تكبير در نماز بر ميّت و  دنبال مى كردند ، به خطا مى دانستند با اين سخن كه : لا أَتْرك سُنّةَ أبي القاسم لقول أحد[٤٧] ; سنّتِ پيامبر را براى گفته كسى [ و خوشامدِ او ] ترك نمى كنم .

ابن عمر مى گفت : أَفَسُنّة عمر تُتَّبَع أم سُنّة رسول الله[٤٨] ; آيا سنّت عمر بايد پيروى شود يا سنّت رسولِ خدا ؟!

و ديگرى مى گفت : فَعَلَها أبو القاسم وهو خيرٌ من عمر[٤٩] ; ابوالقاسم اين كار را كرد ، جايگاه او بسى والاتر از عمر است .

[٤٧] . صحيح بخارى ٢ : ٥٦٧ ، حديث ١٤٨٨ ; مسند احمد ١ : ١٣٥ ، حديث ١١٣٩ -

[٤٨] . مسند احمد ٢ : ٩٥ ، حديث ٥٧٠٠ ; سنن بيهقى ٥ : ٢١ ، حديث ٨٦٥٨ ; البداية والنهايه ٥ : ١٤١ -

[٤٩] . بنگريد به ، سنن دارمى ٢ : ٥٥ ، حديث ١٨١٤ -