علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٩٤ - نقش قرآن در کشف و اصلاح تصحیف در روایات
٥. مقایسه و مطابقت روایات هم مضمون یا مشابه در ابواب گوناگون یک کتاب یا کتب متعدد روایی آمده است.
در این تحقیق، راهکار دیگری برای شناسایی و اصلاح روایات مصحف ارائه میشود که تا به امروز کمتر به آن توجه شده است و آنْ بهرهگیری از قرآن کریم است.
نقش قرآن در شناسایی و اصلاح تصحیف در متن روایات
اهل بیت: حاملان و وارثان کتاب خدا هستند و قلب مبارک ایشان ظرف همه معارف قرآن است؛ چنان که خداوند میفرماید:
«بَلْ هُوَ آیاتٌ بَیِّناتٌ فی صُدُورِ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ».[١]
امیرالمومنین علی٧ میفرماید:
إِنَّ اللَّهَ طَهَّرَنَا وَ عَصَمَنَا وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَی خَلْقِهِ وَ حُجَّتَهُ فِی أَرْضِهِ وَ جَعَلَنَا مَعَ الْقُرْآنِ وَ جَعَلَ الْقُرْآنَ مَعَنَا، لَا نُفَارِقُهُ وَ لَا یُفَارِقُنَا؛[٢]
خداوند ما را پاکیزه ساخت و عصمت بخشید و شاهدان بر خلقش قرار داد
و ما را با قرآن و قرآن را با ما همراه ساخت. نه ما از قرآن جدا افتیم نه قرآن از ما جدایی گیرد.
رسول خدا٦ نیز قرآن و اهل بیت: را دو نور جدایی ناپذیر خواند و فرمود:
إِنِّی مُخَلِّفٌ فِیكُمُ الثَّقَلَیْنِ كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّی یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْض؛[٣]
دو یادگار گرانقدر در میان شما باقی گذارم: کتاب خدا و اهل بیتم:. این دو از یکدیگر جدا نشوند تا این که بر سر حوض بر من وارد آیند.
این روایات و مانند آن، حکایت از پیوند ناگسستنی اهل بیت: و قرآن کریم دارد
و خبر از همتایی این دو گوهر گرانبها میدهد.[٤] به این ترتیب، هر آن چه از ناحیه
مقدس اهل بیت: سر زند، پژواکی از حقایق و معارف نورانی قرآن است. فعل ایشان
تفسیر قرآن و کلام ایشان تجلیگاه آیات الهی است. این تجلی، گاه تنها در مضمون
و محتوای روایت است و گاه در الفاظ و عبارات روایت نیز نمایان میشود. این همخوانی
[١]. سوره عنکبوت، آیه ٤٩.
[٢]. الكافی، ج١، ص١٩١.
[٣]. تحف العقول، ص٤٢٦.
[٤]. ر.ک: «برابری قرآن و اهل بیت:»، ص١١٢.