علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٠ - بازشناسی شخصیت رجالی «حنش بن معتمر»

 

از میان روایاتی که نام «حنش» در سند آنها به صورت حنش بن معتمر یا حنش بن علی یا حنش بن عبد الله و حنش بن حارث دیده می‌شود، تنها دو روایت وجود دارد که در آن، مطابق مذهب اهل سنت، سخن رفته است. در یکی از این دو حدیث، عدم جواز جمع میان دو نماز از قول پیامبر بیان گردیده است:

من جمع بین الصلاتین من غیر عذر فقد أتی بابا من أبواب الكبائر.[١]

و در دیگری، از قول امام علی٧ و طبق سفارش پیامبر٧، دستور هموار کردن قبور صادر شده است.[٢]

سند روایت اول (عدم جواز جمع میان دو نماز) _ که به طرق مختلف، در چهارده منبع متعدد نیز نقل شده _ در آخر به «المعتمر بن سلیمان، عن أبیه، عن حنش، عن عكرمة، عن ابن عباس، عن النبی٦» می‌رسد که از نظر تمامی رجالیان، «حنش» مذکور در این سند، ابو علی رَحبَی، یعنی همان حنش بن قیس است که فردی ضعیف شمرده شده است.[٣] به همین دلیل، نمی‌توان به حدیث فوق اعتماد نمود.

در میان شیعیان نیز، این فرد و روایت وی اعتباری ندارد. جعفر سبحانی «حنش» مذکور در روایت فوق را، ضعیف دانسته و برای جواز جمع میان دو نماز، به روایت ابن عباس از پیامبر٦ استناد کرده است.[٤] تنها فرقه حنفیه، با استناد به روایت فوق، منع جمع میان دو نماز، در هر حالت و شرایطی را صادر کرده‌اند.[٥]

در حدیث دوم نیز، از طریق «حنش»، از قول امام علی٧، دستور هموار کردن قبور صادر شده که از احادیث متواتر معنوی در کتب شیعه و اهل سنت به شمار می‌آید و در آن، امام علی٧ به نقل از پیامبر، یکی از وظایف خویش را، هموار کردن و تسویه نمودن قبور مردگان ذکر کرده‌اند.[٦] تعداد طرق موجود از روایت فوق _ که نام «حنش» در آنها ذکر شده _ ده طریق


[١]. سنن الترمذی، ج١، ص١٢٢ - ١٢١؛ دراسات فقهیة فی مسائل خلافیة، ص٢٤٠؛ الإنصاف فی مسائل دام فیها الخلاف، ج١، ص٣١٧.

[٢]. العلل، ج١، ص١٤٥؛ شرح إحقاق الحق، ج٣١، ص١٨٧.

[٣]. التمهید، ج٥، ص٧٧؛ تنقیح التحقیق فی أحادیث التعلیق، ج١، ص٢٧٤؛ تنزیه الشریعة المرفوعة عن الأخبار الشنیعة الموضوعة، ج٢، ص١٠٤؛ میزان الاعتدال، ج١، ص٢٥٥.

[٤]. الإنصاف فی مسائل دام فیها الخلاف، ج١، ص٣١٨ - ٣١٧.

[٥]. تحفة الأحوذی بشرح جامع الترمذی، ج١، ص٤٧٧.

[٦]. «عن علی رضی الله عنه، أنه بعث عامل شرطته فقال له: أتدری علی ما أبعثك ؟ علی ما بعثنی علیه رسول الله٦، أن أنحت كل، یعنی صورة و أن أسوی كل قبر»(العلل، ج١، ص١٤٩؛ شرح إحقاق الحق، ج٣١، ص١٨٧) ؛ «عن علی بن أبی طالب، أنه دعا صاحب شرطته، فقال: انطلق فلا تدع قبراً إلا سویته و لا زخرفاً إلا وضعته، ثم قال: هل تدری فیما بعثتك؟ بعثتك فیما بعثنی فیه رسول الله٦» (أحادیث أهل البیت: عن طرق أهل السنة، ص٥٢٣)؛ «عن علی٧، قال رسول الله٦ لرجل من الأنصار: انظر القبور الشاخصة، فلا تدع قبراً إلا سویته، و ادخل بیوت المدینة فلا تدعن زخرفاً إلا نزعته، فكان الأنصاری هاب، فقال لی: یا علی! و ابعث معی ناساً ففعلت ذل» (أخبار القضاه، ج٣، ص١١).