حسین بن قیس، أبو علی رحبی، ملقب به حنش _ که به او حنش بن قیس[١] یا حنش بن علی صنعانی[٢] نیز می‌گویند _ از اهالی رحبه، شهری در نزدیکی شام است.[٣] ابن عساکر او را ابو علی رحبی صنعانی همدانی از اهالی صنعای دمشق می‌داند که در واسط سکونت گزیده است.[٤]

ابن وضاح و بخاری، حنش بن علی را همان حنش بن عبد الله صنعانی
می‌دانند؛[٥] در حالی که أبو عبد الله حمیدی و علی بن مدینی، چنین اشتراکی را رد
می‌کنند و بر این اساس که راوی فضالة بن عبید، حنش بن عبد الله صنعانی است،
نه حنش بن علی، در باره حنش بن علی یا حسین بن قیس، اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند.[٦] از آن جا که هیچ دلیلی بر اشتراک این دو فرد وجود ندارد، سخن ابن وضاح و بخاری را نمی‌توان پذیرفت.

حنش بن علی از نظر علمای حدیثی، فردی ضعیف[٧] و منکر[٨] است که نمی‌شود به سخنان و احادیث او احتجاج و استدلال نمود.[٩] به همین دلیل رجالیون، وی را در زمره مجروحین[١٠] و ضعفا[١١] ذکر کرده‌اند. تنها فردی که قایل به وثاقت حسین بن قیس است، حصین بن نمیر همدانی، یکی از راویان روایات او است.[١٢] احمد بن حنبل نیز، ضمن متروك الحدیث شمردن وی، تنها یکی از احادیث او را حسن دانسته است.[١٣] از نظر علمای شیعی نیز، حسین بن قیس، گر چه احادیث بسیاری دارد، اما همگی ضعیف بوده و نمی‌توان

[١]. الضعفاء الصغیر، ج٢، ص٣٩٣ ؛ تهذیب التهذیب، ج١٢، ص٣٠٤.

[٢]. معجم البلدان، ج٣، ص٤٣٠.

[٣]. الأنساب، ج٣، ص٤٨.

[٤]. تاریخ مدینة دمشق، ج١٥، ص٣٠٩ - ٣١٥ .

[٥]. المدونة الكبری، ج٢، ص١١؛ تاریخ مدینة دمشق، ج١٥، ص٣١٤.

. [٣٥٣]معجم البلدان، ج٣، ص٤٣٠؛ الروض الأنف فی تفسیر السیرة النبویة، ج٤، ص٦١.

[٦]. مجمع الزوائد، ج٥، ص٧٠؛ سنن الترمذی، ج٤، ص٣٥.

[٧]. الدرایة فی تخریج أحادیث الهدایة، ج٢، ص١٦٥.

[٨]. الجرح و التعدیل، ج٣، ص٦٤؛ التمهید، ج٥، ص٧٧.

[٩]. المجروحین، ج١، ص٢٤٢.

[١٠]. الضعفاء الصغیر، ص٣٧؛ الضعفاء و المتروكین، ص١٦٩.

[١١]. جواهر الحسان فی تفسیر القرآن (تفسیر الثعالبی)، ج١، ص٣٥٠؛ تنزیه الشریعة المرفوعة عن الأخبار الشنیعة الموضوعة، ج٢، ص١٠٤.

[١٢]. العلل (ابن حنبل)، ج٢، ص٤٨٦؛ تاریخ مدینة دمشق، ج١٥، ص٣١٤؛ تهذیب الكمال، ج٦، ص٤٦٨.