چون امیر المؤمنین٧ عبد الله ‌بن ‌عباس را جهت [مذاكره با] خوارج گسیل داشت، او بهترین لباس‌هایش را پوشید و خوش‌بوترین عطرهایش را به خود مالید و بر بهترین مركب‌های خود سوار شد و به سوی آنان حركت نمود. چون با آنان رو به رو گشت، گفتند: ابن‌عباس، تو در نگاه ما، بهترینِ مردم بودی، حال چه شده كه با لباس جبّارین و سوار بر مركبی از نوع مركب ایشان به دیدار ما آمده‌ای؟! ابن ‌عباس [در پاسخ آنان] این آیه را تلاوت نمود: «بگو چه كسی زینت خدا كه برای بندگانش بیرون آورده و روزی‌های پاكیزه را حرام نموده است؟!».[١]

_ صدوق، ‌با سند خود، از جابر بن عبد الله نقل می‌كند كه رسول خدا٦ فرمود:

مادر سلیمان‌ بن ‌داود، به سلیمان گفت: از پرخوابی در شب بپرهیز! زیرا پرخوابی در شب، موجب فقیری انسان در روز قیامت می‌شود.[٢]

_ كلینی، با سند خود، از سكونی و او از امام صادق٧ و ایشان از امیر المؤمنین٧ چنین نقل می‌كند:

شیوه فقها و علما بر این بوده است كه هر گاه برخی از ایشان به دیگری، نامه‌ای می‌نوشت [و موعظه‌ای می‌نمود] در باره سه چیز می‌نوشتند و چیز چهارمی در كار نبود: هر كسی، همّت او آخرتش باشد، خدا او را از همّ و غم نسبت به دنیا، بی‌نیاز كند و هر كس، درون خود را اصلاح نماید، خداوند آشكار او را اصلاح خواهد نمود، و هر كس، رابطه میان خود و خدا را اصلاح كند، خداوند، رابطۀ میان او و مردم را اصلاح خواهد كرد.[٣]

٤. تقریر ترقی

در برخی موارد، راوی حدیث، آموزه‌ای از غیر معصوم فرا گرفته، سپس برای كسب

[١]. انّ عبد الله ‌بن‌عباس لمّا بعثه امیرالمؤمنین٧ الی الخوارج، فوافقهم، لبس أفضل ثیابه و تطیّب باطیب طیبه و ركب أفضل مراكبه، فخرج، فوافقهم، فقالوا: یا بن عباس! بیننا أنت أفضل الناس اذا أتیتنا فی لباس الجبارة و مراكبهم! فتلا هذه الآیة: «قل من حرّم زینة الله التی أخرج لعباده و الطیبات من الرزق» (وسائل الشیعه، ج٣، ص٣٤٨؛ و ر.ك: الكافی، ج٦، ص٤٤٢).

[٢]. قالت ام سلیمان‌ بن ‌داود لسلیمان: ایّاك و كثرة النوم باللیل، فانّ كثرة النوم باللیل تدع الرجل فقیراً یوم القیامة (وسائل الشیعه، ج٤، ص١٠٩٦؛ نیز، ر.ك: من لا یحضره الفقیه، ج٣، ص٥٥٦؛ الخصال، ج١، ص٢٨).

[٣]. كانت الفقهاء و العلماء اذا كتب بعضهم الی بعض، كتبوا بثلاث لیس معهنّ رابعة: من كانت همّته آخرته كفاه الله همّه من الدنیا، و من أصلح سریرته أصلح الله علانیته و من أصلح ما بینه و بین الله، أصلح الله ما بینه و بین الناس (وسائل الشیعه، ج١١، ص٢٣٦؛ نیز، ر.ك: الكافی، ج٨، ص٣٧؛ ثواب الاعمال، ص١٨١).