بزم معرفت: مشاهیر تخت فولاد اصفهان - قاسمی، رحیم - الصفحة ٢٠ - علّامه ملّا محمّد اسماعیل خواجویی
علّامه ملّا محمّد اسماعیل خواجویی
عالم ربّانی و فقیه صمدانی، حکیم متالّه و محدّث خبیر.
از بزرگان علما و دانشمندان عهد نادری که در جامعیت علم و عمل و زهد و عرفان، و احاطه در انواع فنون عقلی و نقلی، بسیار کم نظیر است.
تولّد
به نوشته ابوالحسن غفّاری: اصل آن جناب از مازندران بوده، در اوایل سنّ شریف به دارالسلطنه اصفهان آمده و کسب کمالات صوری و معنوی نموده و بعد از فراغ از تحصیل علوم، تا پایان عمر مشغول افاده بوده است.
سال تولّد این عالم بزرگ به درستی مشخص نیست ولی به نوشته غفّاری: سنّ شریف او هنگام وفات از هشتاد سال متجاوز بوده است. وی می نویسد:
"چون سنّ شریف آن جناب معلوم مسوّد اوراق نبود از آن جهت به ذکر آن مبادرت ننمود نهایت از تلامذه آن جناب و کسانی که به خدمت ایشان فایز گردیده بودند معلوم نمود عمر
ایشان از هشتاد متجاوز بوده".[١] بنا بر این می توان حدس زد که وی در حدود سال ١٠٩٠ق به دنیا آمده است.
به نوشته علامه سیّد محمّد علی روضاتی وی در سال ١١٢٤ق مجموعه ای شامل "الدرّه الفاخره" جامی، حاشیه خفری بر "شرح تجرید" و حاشیه دوانی بر "شرح مطالع" را کتابت کرده که گویا در هنگام اشتغال وی به تحصیل علوم کلامی رایج در آن عصر بوده است.[٢] همچنین نسخه ای از "نورالهدایه" علامه دوانی و بخشی از
[١] ١. گلشن مراد ص ٣٩١.
[٢] ٢. مکارم الآثار ج ٧ ص ٢٤١٨.