رساله نجاة العباد - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٣ - احكام چيزهايى كه مردم در آنها شريكند

حق ندارد در مال مردم تصرف كند و از اينجا معلوم شد كه اين گونه كه امروزها متداول است، سبب پيدايش حق نيست.

مسأله ١٨ بنا بر آن كه حق پيدا كند، در صورتى حق پيدا مى‌كند نسبت به آن مكانى كه رحل گذاشته و سجاده گسترده كه فاصله زياد نشود بين وقتى كه سجاده را گسترده و بين وقتى كه مى‌آيد براى خواندن نماز و عبادت، پس چنانچه فاصله زياد شد ديگرى مى‌تواند سجاده را برداشته و در آنجا نماز كند، بلى واجب است كه سجاده را به دست صاحبش برساند و ضامن تلف آن نيز هست، از اينجا معلوم گشت كه اين گونه كه معمول است در اين روزها كه از نماز صبح رحل مى‌گذارند براى نماز ظهر سبب نمى‌شود براى پيدايش حق.

مسأله ١٩ در مسأله سابقه اگر چنانچه از وقت گذاردن رحل تا وقت آمدن براى نماز طول كشيد ولى مسجد نمازگزار ندارد به آن طور كه اين سبب معطل شدن مسجد باشد، پس در اين صورت كسى نمى‌تواند رحل او را بردارد.

مسأله ٢٠ مشاهد مشرفه مثل مساجد است در آن چه گذشت.

مسأله ٢١ از چيزهايى كه همه مردم در آن شريك هستند؛ يعنى همه مى‌توانند از آنها استفاده كنند رود خانه و نهرهاى بزرگ است، مثل رود كارون و دجله و فرات و هم چنين چشمه‌سارها و آب‌هايى كه از باران و برف جارى مى‌شود و كسى آنها را احداث نكرده، در اين قسم آبها همه مردم يكسان هستند و هر كس از آنها حيازت كرد مالك مى‌شود به هر نحو كه حيازت كنند؛ چه مسلم باشد چه كافر.

مسأله ٢٢ نهرها يا چشمه‌ها يا قناتهايى كه اشخاص احداث مى‌كنند مال خود آنها است و كسى حق حيازت از آنها را ندارد و حق تصرف هم ندارد، مگر تصرفات متعارفه جزئيه كه در كتاب طهارت گفته شده.

مسأله ٢٣ اگر از نهرهايى كه در مسأله [٢١] گفته شد كسى به واسطه احداث نهر كوچك آب ببرد آن آبى كه در نهر كوچك افتاد و صاحب نهر حيازت‌