می‌توانیم بگوییم؛ یک سیب کامل را زود می‌شود شرح داد، زیرا آنچه در سیب مطلوب است و ما سیب را از آن جهت سیب می‌دانیم، یکی مربوط به طعمش است و دیگر لطافت و رنگ و بالاخره شکلش. اگر سیبی باشد که از نظر شکل و رنگ زیبا باشد و از نظر طعم خوش‌طعم و شیرین و از نظر رایحه و بو خوشبو و از نظر لطافت لطیف باشد و در مقابل دندان مقاوم نباشد آن را به عنوان یک شیءِ مورد استفاده «سیب کامل» می‌دانیم.

یک خانه کامل را زود می‌شود تعریف کرد. یک اسب کامل را به آسانی می‌توان تعریف کرد. ولی انسان کامل تعریفش از هر چیز دیگر مشکلتر و دشوارتر است. و لهذا باید نظریات مختلفی را که درباره انسان کامل گفته‌اند شرح داد تا معلوم شود کدام درست است و یا اگر اجتهاداً نتوانیم تشخیص دهیم، لااقل ببینیم از نظر قرآن کدام یک از آنها و تا چه حد تأیید شده است.

١. انسان کامل یعنی انسان برخوردار:

الف. برخوردار از طبیعت

اولین چیزی که [درتعریف انسان کامل] ممکن است گفته شود این است که: انسان کامل یعنی انسان برخوردار؛ یا انسان تکامل‌یافته یعنی انسانی که حد اکثر برخورداری را از طبیعت و محیط خارج خود دارد.