هدف زندگی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٥
و کمال دیگری برای انسان نیست.
این عبادت به تعبیر امیرالمؤمنین علیهالسلام عِبادةُ الاُجَراء یا عِبادةُ العَبید است ولی عِبادةُ الاَحرار نیست. عِبادةُ الاَحرار هرگز وسیله این گونه برخورداریها نیست کما اینکه وسیله رهایی از آلام مادی و جسمانی هم نیست. میفرماید:
اِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللهَ طَلَباً لِلْجَنَّةِ فَتِلْکَ عِبادَةُ اْلاُجَراءِ وَ اِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللهَ خَوْفاً فَتِلْکَ عِبادَةُ الْعَبیدِ وَ اِنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللهَ شُکْراً لَهُ (حُبّاً لَهُ) فَتِلْکَ عِبادَةُ ا ْلاَحْرارِ[١].
اگر عبادت را به نحو عبادةالاحرار بدانیم، مسئله برمیگردد به این که کمال انسان بالاتر است از حد مشتهیات حیوانی ولو در جهان دیگر برای انسان تأمین شود، بلکه در حد عبادتهای «شاکرانه» و «محبانه» و «عاشقانه» است؛ و آنوقت «پرستش» مفهومی برابر مفهوم عشق نسبت به حقیقت پیدا میکند و خدا یک وسیله برای زندگی انسان ولو در آخرت نیست، بلکه خودش حقیقت و مطلوب حقیقی میگردد:
یا وَلِیَّ ا ْلمُؤْمِنینَ یا غایَةَ آمالِ الْعارِفینَ یا غِیاثَ الْمُسْتَغیثینَ یا حَبیبَ قُلوبِ الصّادِقینَ وَ یا اِلهَ الْعالَمینَ[٢].
[١]. نهجالبلاغه، حکمت ٢٢٩. رجوع شود به پاورقی صفحه ٧٠ .
[٢]. دعای کمیل. ]ترجمه: اي سرپرست مؤمنان، اي نهايت آرزوي عارفان، اي فريادرس درماندگان، اي محبوب دلهاي صادقان و اي معبود جهانيان.[