حج ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٩ - کعبه و نقش اجتماعی آن
سرزمین یکسانند». عاکف کسی است که مقیم مکه است، و بادی کسی است که اهل مکه نیست و به قصد حج آنجا میآید. خداوند ما و شما را به آنچه خود دوست دارد موفق سازد.]
هرچند در آیه قرآن به مسجدالحرام تعبیر شده ولی در قرآن کریم گاهی کلمه کعبه به خصوص بیت و گاهی شامل حریم بیت در تمام حرم میشود، مثل کلمه هَدْیاً بالِغَ الْکعْبَةِ. و همچنین کلمه مسجدالحرام [١] گاهی شامل حریم آن یعنی تمام حرم میشود و علیهذا بعید نیست که مقصود امام خصوصِ خانههای مکه نباشد، تمام حرم این حکم را دارد.
در احادیث ما وارد شده که اول کسی که برای خانههای مکه مصراعین قرار داد، معاویه بود:
وَ کانَ النّاسُ اذا قَدِموا مَکةَ نَزَلَ الْبادی عَلَی الْحاضِرِ حَتّی یقْضِی حَوائِجَهُ ... وَ کانَ اوَّلُ مَنْ عَلَّقَ عَلی بابِهِ الْمِصراعَینِ مُعاوِیةُ بْنُ ابی سُفْیانَ وَ لَیسَ ینْبَغی لِاحَدٍ انْ یمْنَعَ الْحاجَّ شَیئاً مِنَ الدّورِ وَ مَنازِلِها.
[و مردم در گذشته چنان بودند که چون به مکه میآمدند، مسافر بر مقیم وارد میشد تا حوایجش را برآورد ... و اول کسی که برای خانه خود دو لنگه در قرار داد معاویة بن
(١). فقها در مسئله اقسام حج و اینکه حج تمتع برکسی واجب است که ٤٨ میل از مکه دور باشد به آیهذلِک لِمَنْ لَمْیکنْ اهْلُهُ حاضِرِی الْمَسْجِدِ الْحَرامِ به کمک اخباری که در ذیل وارد شده، تمسک کردهاند. علیهذا بعید نیست که حریم کعبه از حرم هم وسیعتر است، ٤٨* ٤٨ میل است، یعنی همان حدی است که ماوراء آن حج تمتع است. رجوع شود به عروة، فصل اقسام حج.