ولايت تکويني - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٦ - فصل اول

و اين تمثيل بدين جهت است كه مناسباتى تكوينى بين هر علم و عمل و صورت آنها در عوالم محفوظ است , مثلا ايمان به صورت شجر , و علم به صورت ماء تمثل مى يابد , امام صادق عليه السلام ماء غدق قرآن را كه فرمود : و ان لو استقاموا على الطريقة لاسقينا هم ماء غدقا به علم كثير تفسير فرمود چنانكه طبرسى در تفسير مجمع در ضمن همين آيه كه از آيات سوره جن است آورده است كه عن الصادق عليه السلام قال معناه لافدناهم علما كثيرا يتعلمونه من الائمه .

ابن عباس ماء در اين آيه و انزلنا من السماء ماء را به علم تفسير نموده است زيرا كه علم سبب حيات ارواح است چنانكه آب سبب حيات اشباح .

اين نهال وجود انسانى كه به فعليت رسيده است تمام شؤون زندگيش , و همه ثمره شجره وجودش انسانى است , آرى اگر اين نهال غذايش انسانى شد , ميوه اش نيز انسانى خواهد شد .

زيد شحام , حضرت امام باقر عليه السلام را از تفسير اين آيه كريمه فلينظر الانسان الى طعامه [١] , سؤال كرده است كه طعام انسان چيست ؟ امام در جواب فرمود : بنگرد علمش را از كجا تحصيل مى كند [٢] .

آيه , طعام را بر روى انسان برده است , و انسان من حيث هو انسان غذاى او علم و عمل صالح است كه علم و عمل انسان پرور و انسان سازند .