تلقيح مصنوعى - فاضل لنكرانى، محمدجواد - الصفحة ٤٥ - روايت سوم

فليتحرّ؛ يعنى بايد تحرى و جستجو كند، يا بنا بر نسخه فقيه، فليحتط؛ يعنى بايد احتياط كند)، اگر چنان چه اين زن را قبلا نمى‌شناسد. (يعنى اگر اين زن را مى‌شناسد و مى‌داند كه او خواهر رضاعى‌اش نيست و يا مى‌داند كه او حامله نيست و دروغ مى‌گويد، يا مى‌داند كه در عده ديگرى نيست، اينجا نيازى به اختبار و سؤال نمى‌باشد).

تقريب استدلال به روايت‌

شاهد و محلّ اصلى استدلال به روايت، فقره دوم جواب امام عليه السلام است كه ايشان به طور صريح دستور به جواز نداده‌اند، بلكه به پرس و جو و اختبار توصيه كرده‌اند.

بايد بدانيم كه اين روايت، در سه كتاب كافى، فقيه و تهذيب نقل شده‌است و هر يك از اين سه مصدر، لفظى كه شاهد اصلى در استدلال به روايت است را به گونه‌اى متفاوت نقل كرده‌اند.

اين لفظ در كافى: «فليختبر»، در فقيه: «فليحتط» و در تهذيب:

«فليتحرّ» آمده است.

محدّث كاشانى در توضيح و تشريح معناى اين سه لفظ مى‌فرمايد:

فليختبر، هكذا في الكافي من الاختبار بمعنى الامتحان، أي يمتحن صدقها من كذبها، وفي التهذيب: فليتحر من التحري بمعنى الاجتهاد وحصيل الاعتقاد، و في الفقيه: فليحتط، من الاحتياط، أي: لا يقربها حتّى يعلم كذبها [١].

[١]. الوافي‌ ٢١: ٢٥٩.