اشكال دوم: به نظر مى‌رسد بيشتر كلمات فقهاء ظهور در رجحان احتياط دارد نه لزوم آن. و البته پر واضح است كه در همه جاى فقه، احتياط رجحان دارد، اما در باب فروج و دماء و نكاح و اولاد اين احتياط آكد و شديدتر است، اما كسى تصريح به وجوب نكرده است.

از بحث‌هاى بسيار مهم كه متأسفانه در فقه و اصول به صورت پراكنده به آن پرداخته شده و لازم است به صورت مستقل مورد بررسى قرار گيرد، آن است كه آيا در باب نكاح و فروج و دماء و اموال، احتياط جنبه لزومى پيدا مى‌كند؟ به عبارت ديگر، بحث در اين است كه در همه موارد شبهات حكمى و موضوعى، ما مى‌توانيم به اصالة الحل و اصل برائت عقلى و نقلى مراجعه نماييم، امّا آيا در اين ابواب، اين اصل به اصالة الاحتياط انقلاب پيدا مى‌كند، گويى اصالة الحليّة تخصيص خورده است و اجماع يا روايت خاصى بر اين تخصيص وجود دارد؟ يا اينكه در اين ابواب احتياط مقدارى اكد و شديدتر از ساير موارد است و هيچگاه عنوان وجوب يا لزوم را ندارد، بلكه بر همان اصل مطلوبيّت و حسن خود باقى است؟

براى دريافت هر چه بهتر اين مطلب، لازم است كلمات فقهاء و روايات وارده در اين خصوص را مورد بررسى قرار دهيم.

الف. كسانى كه تصريح به وجوب احتياط در باب فروج نموده اند.

- فاضل آبى در كشف الرموز:

طريقة الاحتياط تقتضي ألّايتهجّم على استباحة الفروج إلّإبيقين‌ [١].

علّامه حلّى در تذكرة الفقهاء:

... والفروج تجب الاحتياط فيها [٢].

فخر المحقّقين در ايضاح الفوائد:

... لأنّ إباحة الفروج مبنيّة على الاحتياط [٣].

محقّق ثانى در جامع المقاصد:

وحكم الفروج مبنيّ على كمال الاحتياط [٤].

... ولشدّة الاحتياط في الفروج‌ [٥].

مع أنّ الفروج مبنيّة على الاحتياط التامّ‌ [٦].

... ولمّا كان النكاح موضع الاحتياط في نظر الشارع لما عهد شرعاً من كمال عناية الشارع بالاحتياط في الفروج‌ [٧].

محقّق ثانى در رسائل:

فإنّ الفروج مبنيّة على الاحتياط التامّ‌ [٨].

شهيد ثانى در الروضة البهية:

ومراعاة الاحتياط في الفروج المبنيّة عليه ... [٩]

فاضل هندى در كشف اللثام:

... لوجوب الاحتياط في الفروج‌ [١٠].

[١]. كشف الرموز ٢: ١٧٣.

[٢]. تذكرة الفقهاء (طبع قديم): ٥٩٧.

[٣]. ايضاح الفوائد ٣: ١٦٥.

[٤]. جامع المقاصد ١: ٣٢٦.

[٥]. همان‌ ٤: ٣٠٣.

[٦]. همان‌ ٦: ١٢٨.

[٧]. همان‌ ١٣: ١٢.

[٨]. رسائل المحقق الكركي‌ ١: ٢١٩.

[٩]. الروضة البهية ٥: ٣٣٥.

[١٠]. كشف اللثام‌ ٧: ١١٦.