تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٩٧ - شرحها

شرحها

در این آیات ابتدا حق بودن قرآن مطرح شده و آن گاه گوشه‌ای از نظم جهان و تنظیم آسمانها و زمین و روئیدن میوه‌ها بیان گردیده است، یعنی علت حق بودن قرآن آنست که مردم را به توحید و معاد می‌خواند، توحید و معادی که کائنات شاهد گویای آن هستند، آن وقت تعجب می‌کند از کسانی که معاد را انکار می‌کنند و به جای تسلیم شدن خواستار عذاب موعود می‌گردند با آنکه عقوبتهای اقوام و منکران گذشته را دانسته‌اند، در این آیات گوشه‌هایی از نظام متقن و پیچیده جهان نقل گردیده است که در ذیل آیات اشاره خواهیم کرد.
١- المر تِلْکَ آیاتُ الْکِتابِ وَ الَّذِی أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ الْحَقُّ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا یُؤْمِنُونَ.
این آیه عنوان و سر خط سوره مبارکه است که حق بودن قرآن در آن مطرح شده است. راجع به بسم اللَّه ... در سوره حمد و راجع به «المر» در اول سوره اعراف سخن گفته شد، «تلک» اشاره ببعید و مراد از آن عظمت آیات است به نظر می‌آید: مراد از آیات، موجودات کونیّه باشد و از «الکتاب» مجموع جهان، در این صورت مراد آنست که آیات قرآن با آیات کون تطابق دارد و معنی چنین می‌شود: این است آیه‌های کتاب طبیعت و آنچه بر تو نازل شده حق است و هر دو حکایت از یک توحید و نظام دارند و لیکن بیشتر مردم نه به آیه‌های طبیعت خاضع هستند و نه به آیه‌های قرآن احتمال هم دارد که منظور از «الکتاب» قرآن مجید باشد، بنا بر احتمال اول جمله وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ ... راجع به هر دو قسمت از آیات است.
اینکه گفتیم مراد از «الکتاب» مجموعه جهان است مانعی ندارد، در