تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣١٦ - شرحها

قطران: سه بار در قرآن مجید به صورت جمع آمده است.
در خواندن آن سه وجه است فتح قاف و کسر طاء، فتح قاف و سکون طاء، کسر قاف و سکون طاء. بعضی آن را «قطر آن» خوانده‌اند یعنی مس مذاب که به نهایت حرارت رسیده است. طبرسی فرموده قطران چیزی است سیاه، بدبو، چسبنده که آن را بر شتر می‌مالند.
زمخشری نیز نزدیک به آن گفته است.
بلاغ: بلاغ و بلوغ: رسیدن به انتهاء مقصد. به معنی تبلیغ نیز آید.
در آیه مراد معنای دوم است.

شرحها

در آیات گذشته مسئله قدرت خدا و پاداش نیکوکاران و عذاب کافران مطرح بود، مخصوصا از إِنْ یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ وَ یَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِیدٍ وَ ما ذلِکَ عَلَی اللَّهِ بِعَزِیزٍ روشن گردید که قدرت، همه در دست خداست، از این گفته‌ها سؤالی متولد می‌شود و آن اینکه: حالا که خدا چنین قدرتی دارد چرا اینهمه ستمکاران با دست باز و فراغت بال هر کاری که می‌خواهند می‌کنند و خدا به سزایشان نمی‌رساند؟
این آیه در جواب می‌گوید: مپندار که خدا از ظالمان غافل است بلکه آنها را در روز قیامت مجازات خواهد کرد وانگهی در این دنیا نیز مجازاتشان می‌کند بدلیل آنکه شما در مساکن همان تار و مار شدگان زندگی می‌کنید و این برای شما نیز عبرت است آیه اخیر خلاصه مطالب همه سوره است که همان راه یافتن به أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ است.
٤٢- وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلًا عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّما یُؤَخِّرُهُمْ لِیَوْمٍ تَشْخَصُ فِیهِ الْأَبْصارُ