زلال نگاه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٠ - ب) تشخيص صحيح و دقيق حق و باطل
ارادة انجام كار را نيز بکند و تا دل او نخواهد، جدّی نمیگیرد. پس، زماني کاری جدّی گرفته میشود که هم انسان آن را خوب شناخته باشد و هم انگیزة قوی برای انجام آن کار داشته باشد. هر فتنهای هم که در دنيا رخ ميدهد،
ر کلی، جهل و ندانستن است؛ اگر انسان در حوزة ارزشها، حکم ارزشی مربوط به خود را درست تشخيص ندهد و در آن دچار ابهام باشد، و يا در حوزة شناخت موضوعات، موضوع را بهدرستي نشناسد، به اشتباه خواهد افتاد. حتي در بحث دشمنشناسي نيز، انسان باید دشمن خود را بشناسد تا به چگونگي برخورد با او پي ببرد. البته در وقوع فتنهها، فقط شناخت، عامل مؤثر نيست؛ بلكه بخشی از آن مربوط به هوسهای اشخاص و گروههاست. كساني با آنكه مطلب، كاملاً برايشان روشن است، چون دلشان نميخواهد، بهمقتضاي علم خود عمل نميكنند.
پس برای تحقق يک جامعة صالح، بايد بصيرت افراد ارتقا يابد، و نخستين شرط لازم براي كسب چنين بصيرتي، بالا بردن درجة شناخت افراد در حوزههاي مختلفي همچون حوزة دینی، اعتقادی، اخلاقی، ارزشی و مواردي نظير آن است. البته اين شناخت، بهتنهايي، براي كسب بصيرت كافي نيست و بايد در كنار ارتقاي دانش خود، تهذیب اخلاق نيز کرد و اراده را بهگونهاي تقويت كرد كه اگر شخص متوجه شد بايد كاري را انجام دهد، كوتاهي نكند.
نکتة شايان توجه آن است كه فتنههايی که در صدر اسلام اتفاق افتاد، ارتباطي با اين مطلب نداشت كه مردم صنعت نداشتند، علوم مادیشان ضعیف