در اينجا نيز مشخص است كه بصیرت، پيرو فکر صحیح است، و ما اگر فکر صحیح و ژرف داشته باشیم بصیرت پیدا خواهيم كرد؛ اما سخن بر سر آن است كه همه دلشان نمی‌خواهد دربارة بعضی‌ چیزها درست فکر کنند. ازاين‌رو، برخي از آيات قرآن، مردم را ملامت می‌کند که چرا فکر نمی‌کنند؟! از آية شريفة أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَي قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا؛[١] «آيا آنها در قرآن تدبر نمي‌كنند يا بر دل‌هايشان قفل زده‌اند»، استفاده مي‌شود كه يا به دل‌های انسان‌هايي قفل زده‌اند كه قرآن را نمي‌فهمند یا تدبر در آن نمی‌کنند. در موارد زیادی نيز قرآن كريم كساني را که عقل‌شان را به‌کار نمی‌گیرند مذمت می‌کند: صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لاَ يَرْجِعُون؛[٢] «آنها كران، گنگ‌ها و كوران‌اند، از‌اين‌رو (از راه خطا) بازنمي‌گردند»، أَفَلاَ تَعْقِلُون؛[٣] «آيا نمي‌انديشيد»، أَفَلاَ تَتَفَكَّرُون؛[٤] «آيا فكر نمي‌كنيد»، أَفَلاَ يَتَدَبَّرُون؛[٥] «آيا تدبر نمي‌کنند»؟! ذكر اين نكته‌ها در قرآن براي آن است كه انسان‌ها انگیزة فکر کردن در همه‌چیز را ندارند و فکرشان را تنها دربارة چيزهايي به‌کار می‌گیرند که دوست دارند و امید دارند که از آن‌ چیزها بهره‌اي به آنان برسد؛ و باز به همين دليل است که کسانی نخست نتیجه می‌گیرند، آن‌گاه فکر می‌کنند؛ یعنی، نخست تا صورت

[١] محمد (٤٧)، ٢٤. [٢] بقره (٢)، ١٨. [٣] بقره (٢)، ٤٤ و ٧٦؛ آل عمران (٣)، ٦٥؛ انعام (٦)، ٣٢؛ اعراف (٧)، ١٦٩؛ يونس (١٠)، ١٦؛ هود (١١)، ٥١؛ يوسف (١٢)، ١٠٩؛ انبيا (٢١)، ١٠ و ٦٧؛ مؤمنون (٢٣)، ٨٠؛ قصص (٢٨)، ٦٠ و صافات (٣٧)، ١٣٨. [٤] انعام (٦)، ٥٠. [٥] نساء (٤)، ٨٢.