شناخت موقعيت‌ها براي اتخاذ تصميم مناسب، همواره اهميت دارد؛ زماني كه راهی کاملاً روشن است و ابهامی در آن نيست و روش‌هاي طرف مقابل هم کاملاً مشخص است، پیروزی چندان دشوار نیست؛ همچون مسابقة کشتی كه اگر كسي بداند رقيب او در مسابقه، چه فني را به‌كار مي‌برد، خودش را در برابر آن فن آماده مي‌كند؛ اما مشكل در جايي است كه او نداند رقيب او چه فني را اجرا خواهد كرد. اگر كسي در اين‌گونه مسائل براي فهم صحيح بکوشد، درحقيقت، «جهاد في سبيل الله» کرده است.

تمام امتحان‌هاي بشر ازسوي خداوند متعالي، براي ساخته شدن روح انسان است؛ و‌گر‌نه خداوند نيازي به جنگ‌ها و فداکاری‌ها ندارد. خداوند مي‌توانست با یک « كُن فَيَكُونُ»[١] همه‌چیز را زیر و رو کند؛ اما او این بساط را گسترانده است تا زمينة تقويت و رشد انسان‌ها را فراهم كند؛ از‌اين‌رو هرچه فهم ما از مسائل عمیق‌تر شود هر‌چند در بسياري موارد، لازمه‌اش صبر ‌كردن باشد، سبب تقويت و رشد ما خواهد شد. رسيدن به چنين رشدي براي ما، خود، نوعي پيروزي است. گاهي موقعيت اقتضا مي‌كند كه چون انسان نمي‌تواند كاري انجام دهد، تنها صبر پيشه سازد. رشد انسان همواره به ايجاد جنبش و انقلاب نيست؛ بلكه گاهي بايد سكوت كرد و در اين قالب، بندگي خدا را تقويت کرد؛ چراكه رشد انسان به اطاعت از خدا و پيامبرصلی الله علیه و آله و ائمة معصومين علیهم السلام است. ازاين‌رو، شاهديم كه كسي همچون علي علیه السلام ، بااينكه مي‌ديد چه كارهايي صورت مي‌گيرد، ٢٥ سال با کسی نجنگید تا اينكه

[١] بقره (٢)، ١١٧.