تعاليم قرآن (ج1)

تعاليم قرآن (ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٢

ب- علم را با عمل و تعليم را با تربيت درهم آميزد.
ج- در برابر حق، تسليم گردد و هر نوع آزار و اذيت را به جان بخرد و با طعنه و تمسخر مخالفان از هدفش دست برندارد.
د- تعليمات و موعظه‌هايش همراه با زبان نرم و بيان لطيف باشد. «١» ويژگيهاى سخن نرم‌ براى آنكه بدانيم سخن نرم چيست به مصداق روشن آن كه گفتار حضرت موسى عليه‌السلام با فرعون است، توجّه كنيم تا ببينيم او چگونه برخورد كرد و براى‌دعوت‌فرعون چه شيوه‌اى را به كار برد. حضرت موسى با بيانى حاكى از لطف و نرمش به فرعون گفت:
هَلْ لَكَ إِلى‌ أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ الى‌ رَبِّك فَتَخْشى‌ «٢» آيا تو را رغبتى هست كه پاكيزه شوى و من تو را به پروردگارت راه بنمايم و تو پروا كنى.
اين جملات كه آهنگ محبّت و نوازش از كلمه كلمه آن به گوش مى‌رسد، مانند سخنان نرم و مهربانانه مادرى است كه بر بالين كودك بيمارش نشسته و او را از خواب بيدار مى‌كند و مى‌گويد: فرزندم آيا از بسترت برمى‌خيزى تا غذاى مطبوع و داروى شفابخشى كه برايت تهيه كرده‌ام تناول كنى و شفا يابى؟
پس برخى از خصوصيات سخن نرم را مى‌توان از اين كلام حضرت موسى به دست آورد:
الف- سؤالى بودن.
ب- سبب بيدارى فطرت شدن.
ج- به‌گونه‌اى باشد كه از رقيب اعتراف گيرد و اين حقيقتى است كه در روان‌شناسى قابل توجه است و به همين جهت، امامان معصوم اين شيوه را در مناظرات خود به كار مى‌بردند. «٣»