الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٥ - صرف اجوف يائى

باع فروخت يك مرد غائب در گذشته.

مذكّر غائب باعا فروختند دو مرد غائب در گذشته.

باعوا فروختند مردان غائب در گذشته.

باعت فروخت يكزن غائب در گذشته‌

مؤنّث غائب باعتا فروختند دو زن غائب در گذشته.

بعن فروختند زنان غائب در گذشته‌

بعت فروختى تو يكمرد حاضر در گذشته‌

مذكّر حاضر بعتما فروختيد شما دو مرد حاضر در گذشته‌

بعتم فروختيد شما مردان حاضر در گذشته‌

بعت فروختى تو يكزن حاضر در گذشته‌

مؤنّث حاضر بعتما فروختيد شما دو زن حاضر در گذشته‌

بعتنّ فروختيد شما زنان حاضر در گذشته‌

متكلّم وحده بعت فروختم در زمان گذشته‌

متكلّم مع الغير بعنا فروختيم در زمان گذشته‌

شرح‌

و يقال له الاجوف: ضمير در « له » به معتلّ العين برمى‌گردد.

مؤلّف گويد:

كلمه « اجوف » يعنى وسط خالى و چون حرف وسط معتلّ العين از حرف صحيح خالى است بآن اجوف گفته‌اند.

اذا اخبرت عن نفسك: يعنى وقتى فعل بصيغه متكلّم باشد.

سواء كان واوا او ياءا: ضمير در « كان » به عين راجع است.

لتحرّكهما و انفتاح ما قبلهما: ضمير در « تحرّكهما » و « ما قبلهما» به واو و ياء برمى‌گردد.