جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٨٧ - فصل
مؤنث تقسيم مىشود.
كلاله پدرى و مادرى:
١. اگر تنها يك مؤنث باشد (٦/) ٢ مىبرد به فرض، و بقيه (٦ يا ٦) را به ردّ مىبرد.
٢. اگر دو مؤنث يا بيشتر باشد ٣ به فرض مىبرند، و اگر چيزى اضافه بماند (مثل اينكه با يك كلاله مادرى جمع شده باشند كه يكى اضافه مىآيد) به آنها ردّ مىشود.
٣. اگر مذكر باشند فرض قرآنى ندارند و لذا باقيمانده از كلاله مادرى (كه ٦ يا ٣ است) ميان آنها به طور مساوى تقسيم مىشود.
٤. اگر مذكر و مؤنث هر دو باشند باز هم سهم قرآنى ندارند و باقيمانده از كلاله مادرى (/ ٦ يا ٣) را بر اساس قانون «لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ» تقسيم مىكنند.
١٠. نقص بر كلاله پدرى و مادرى يا پدرى وارد مىشود ولى به كلاله مادرى وارد نمىشود و كلاله مادرى هرگز از سهم قرآنى كمتر نمىگيرند به خلاف كلاله پدرى و مادرى يا پدرى كه حتّى اگر سهم قرآنى داشته باشند- مثل يك خواهر كه ٢ مىبرد و دو خواهر به بالا كه ٣ مىبرند- بر آنها نقص وارد مىشود بسان اينكه شخصى مرده باشد و از وى شوهر و كلاله پدرى و مادرى يا پدرى و كلاله مادرى به جا مانده باشد در اين فرض ابتدا سهم قرآنى شوهر و كلاله مادرى كه به ترتيب ٢ و ٣ يا ٦ است داده مىشود و آنچه اضافه مىآيد به كلاله پدرى و مادرى داده مىشود هر چند يك خواهر يا دو خواهر به بالا باشند كه سهم قرآنى آنها در غير اين فرض به ترتيب ٢ و ٣ است، و در صورت نبود كلاله پدرى و مادرى مقدار زايد به كلاله پدرى داده مىشود هر چند يك خواهر يا دو خواهر باشد.
مثال ديگر: شخصى مرده و از وى يك كلاله مادرى- خواهر يا برادر- و يك خواهر پدرى و مادرى ياپدرى به جا مانده است. در اين جا ٢ (/ ٦) به شوهر و ٦ به كلاله مادرى تعلّق مىگيرد و ٦ باقيمانده به خواهر مىرسد با اينكه فرض قرآنى وى ٢ است و در اين مثال ٦ به وى نقص وارد شده است.
ليكن اگر در فرض اجتماع كلاله پدرى و مادرى چيزى زياد بيايد مقدار زايد به كلاله پدرى و مادرى داده مىشود نه مادرى.
مثال: يك كلاله مادرى- برادر مثلاً- با خواهر پدرى و مادرى جمع شده باشد در اين صورت به خواهر پدرى و مادرى ٢ (/ ٦) و به كلاله مادرى ٦ مىرسد، و ٦ (/ ٣) باقيمانده تنها بهخواهر پدرى و مادرى ردّ مىشود.
و در اينكه اگر كلاله مادرى با كلاله پدرى جمع شده باشد باز هم مقدار زايد به كلاله پدرى اختصاص