جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٥٣ - باب پنجم دراستخراج وصيتهاى مبهم و ذكر نمونههايى از آن
پرداخت كنيد و بالاخره به شخص چهارم مثل نصيب يكى از پسران و يكى از دختران را پس از استثنا كردن يك ششم مال ازآن پرداخت كنيد [در اين صورت كيفيت تقسيم مال ميان وارثان و موصى لهم چگونه است؟]
پاسخ: مخرج كسرها «٦٠» است[١]. و از اين «٦٠» تا مجموع كسرها «٢٥» تا مىباشد[٢]. و «٢٥» سهمى است كه مختص سه پسر و دو دختر است. و سه پسر و دو دختركسانى هستند كه به مثل نصيب آنها وصيّت شده [در متن وصيّت سه بار نام پسر و دو بار نام دختر تكرار شده است] و سهم دختر ديگر كه «٣» سهم و (٨) سهم باشد به اين رقم افزوده مىشود و رقم «٢٨» و (٨) سهم بدست مىآيد. و [اين مرتبه اوّل است كه بر وارثان مال تقسيم مىشود و پس كم كردن اين رقم از عدد «٦٠»] «٣١» سهم و (٨) سهم باقى مىماند، كه بر سهام وارثان [سه پسر وسه دختر] و موصى لهم [چهارنفر] تقسيم مىشود [اين دومين مرتبه است كه بر وارثان مال تقسيم مىشود] و آن [سهام وارثان و موصى
[١] مخرج مشترك ميان «١٠» و «٢» و «٦» و «٣» و «٥»، رقم «٦٠» مىباشد. زيرا «٢» و نيز «٣» در «٦» تداخل دارند لذا «٦» را انتخاب مىكنيم، و همچنين «٥» در «١٠» تداخل دارد لذا «١٠» راانتخاب مىكنيم، و حاصل ضريب «١٠» در «٦»، رقم «٦٠» خواهد بود.
[٢] يعنى حاصل جمع كسرهاى فوق از عدد «٦٠»، رقم «٢٥» مىشود زيرا مجموع مال به «٦٠» قسمت تقسيم شد «١٠» از «٦٠» مساوى است با «٦» به اين صورت:
٦/ ١٠/ ١٠: ٦٠
و «٢» از «٦» از «٦٠» مساوى است با «٥» به اين صورت:
٥/ ١٢/ ١٢: ٦٠. ١٢/
و «٣» از «٥» از «٦٠» مساوى است با «٤» به اين صورت:
٤/ ١٥/ ١٥: ٦٠. ١٥/
و «٦» از «٦٠» مساوى است با «١٠» به اين صورت: ١٠/ ٦/ ٦: ٦٠
وحاصل جمع اعداد فوق، «٢٥» مىشود: ٢٥/ ١٠+ ٤+ ٥+ ٦