توضيح المسائل - بهجت، محمد تقي - الصفحة ١٧٣
اصيل باطل است و اما سجده كردن بر سنگ هاى معدنى مانند سنگ مرمر معمولى و سنگ هاى سياه بنا بر اظهر اشكال ندارد.
(٨٨٨) سجده بر چيزهايى كه از زمين مىرويد و خوراك حيوان است مثل علف و كاه صحيح است.
(٨٨٩) سجده بر گياهى كه خوردن آن در بعضى از شهرها معمول است در آن شهرها جايز نيست، و بنا بر احتياط در شهرهاى ديگر نيز كه خورده نمىشود، سجده نكنند و نيز سجده بر ميوه نارس صحيح نيست.
(٨٩٠) بنا بر اظهر سجده بر سنگ آهك و سنگ گچ صحيح است، بلكه به گچ و آهك پخته و آجر و كوزه گلى و مانند آن هم مىشود سجده كرد.
(٨٩١) اگر كاغذ را از چيزى كه سجده بر آن صحيح است مثلا از كاه ساخته باشند، مىشود بر آن سجده كرد و جواز سجده بر كاغذى كه احتمال دارد از چيزهايى درست شده باشد كه سجده بر آن جايز نيست، مورد تأمل است، لذا احتياطا سجده ننمايند.
(٨٩٢) براى سجده، بهتر از هر چيز تربت حضرت سيد الشهداء (عليه السلام) مىباشد، بعد از آن خاك است (٨٩٣) اگر چيزى كه سجده بر آن صحيح است ندارد، يا اگر دارد به واسطه سرما يا گرماى زياد و مانند اينها نمىتواند بر آن سجده كند، بايد به لباسش كه از كتان يا پنبه است، سجده كند و اگر نه اگر از چيز ديگر است بر همان چيز سجده كند، و اگر آن هم نيست بايد بر پشت دست و چنانچه آن هم ممكن نباشد به چيز معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد بنا بر اظهر، و اگر آن هم نشد، تا نزديك زمين خم مىشود و يا اين كه با اشاره سر سجده مىنمايد.
(٨٩٤) سجده بر گل و خاك سستى كه پيشانى روى آن آرام نمىگيرد، اگر بعد از آن كه مقدارى فرو رفت آرام بگيرد اشكال ندارد.
(٨٩٥) اگر در سجده اول، مهر به پيشانى بچسبد و بدون اين كه مهر را بردارد دوباره به سجده رود، اشكال ندارد اگر چه خلاف احتياط است.
(٨٩٦) اگر در بين نماز چيزى كه بر آن سجده مىكند گم شود و چيزى كه