تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١١ - تفسير

در آيه بعد اشاره به عذرتراشى‌هايى ميكند كه افراد بيمار گونه براى توجيه ارتباطهاى نامشروع خود با بيگانگان، انتخاب ميكنند، و ميگويد:

" آنهايى كه در دلهايشان بيمارى است، اصرار دارند كه آنان را تكيه گاه و هم پيمان خود انتخاب كنند، و عذرشان اين است كه ميگويند: ما مى‌ترسيم قدرت به دست آنها بيفتد و گرفتار شويم".

(فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى‌ أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ) [١] قرآن در پاسخ آنها ميگويد:" همانطور كه آنها احتمال ميدهند روزى قدرت به دست يهود و نصارى بيفتد اين احتمال را نيز بايد بدهند كه" ممكن است سرانجام، خداوند مسلمانان را پيروز كند و قدرت به دست آنها بيفتد و اين منافقان، از آنچه در دل خود پنهان ساختند، پشيمان گردند".

(فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلى‌ ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ‌).

در حقيقت، در اين آيه از دو راه به آنها پاسخ گفته شده است: نخست اينكه اين گونه افكار از قلبهاى بيمار بر ميخيزد و از كسانى كه ايمانشان متزلزل و نسبت به خدا سوء ظن دارند و گرنه يك فرد با ايمان اين گونه فكر به خود راه نميدهد، و ديگر اينكه بفرض كه چنين احتمالى باشد آيا احتمال پيروزى مسلمين در كار نيست؟

بنا بر آنچه ما گفتيم كلمه" عسى" كه مفهوم آن احتمال و اميد است، به همان معنى اصلى كه در همه جا دارد باقى ميماند، ولى مفسران معمولا

[١] دائرة در اصل از ماده دور به معنى چيزى است كه در گردش باشد و از آنجا كه قدرتها و حكومتها در طول تاريخ دائما در گردش است به آن" دائرة" مى‌گويند و نيز به حوادث مختلفه زندگى كه به گرد اشخاص مى‌گردد، دائره گفته مى‌شود.