صحیفه نور - خمینی، روح الله - الصفحة ٢٣٤
شؤون مختلف دارد. از جنبهاى با نباتات شریک است و همان طور که نمو آنها به آب است و غذائى که از زمین مىگیرند، نموانسان هم همان مثل نباتات دیگراز زمین است و از برکاتى که خداى تبارک و تعالى داده است و جنبه حیوانى هم مثل سایر حیوانات دارد، چشم و گوش و کذا و کذا، ادراکات جزئى و اینها مشترک است با سایر حیوانات و بالاتر از این هم (البته در بعضى حیوانات هم ضعیفش هست) یک مرتبه متعالى انسان دارد در این جا، زائد بر این مطالب حیوانى چیزهائى هست و یختص الانسان به تعقل و به یک معنویت و یک تجرد باطنى که سایر حیوانات، این مرتبه تعقل و مرتبه تجرد نفسانى را ندارند.
قرآن کتاب انسانساز است.
و قرآن کریم که در رأس همه مکاتب و تمام کتب است، حتى سایر کتب الهیه، آمده است که انسان را بسازد، انسان بالقوه را انسان بالفعل و موجود بالفعل کند. تمام دعوت انبیا هم حسب اختلاف مراتبشان، تمام دعوتها هم براى همین معناست که انسان را انسان کند، انسان بالقوه را انسان بالفعل کند و تمام علوم و تمام عبادات و تمام معارف الهیه و تمام احکام عبادى و همه این چیزهائى که هست همه اینها براى این معناست که انسان ناقص را انسان کامل کند. قرآن کتاب انسان سازى است، کتابى است که با این کتاب اگر کسى توجه به آن بکند تمام مراتبى که از براى انسان هست، این کفایت دارد و همه مراتب را به آن نظر دارد.
حکومتهاى الهى و مادى
اسلام و سایر ادیان الهى مثل سایر حکومتها نیست، حکومت اسلام مثل سایر حکومتها نیست. سایر حکومتهاى مادى به هر رژیمى که هستند، اینها فقط کارى به این دارند که نظم مملکت خودشان محفوظ باشد و کسى در خارج (اگر خیلى هم عدالتپناه باشند) کسى ظلم و تعدى به دیگرى نکند و اگر خودشان هم یک حاکم عادلى باشد، خودشان هم تعدى بر دیگران نکند فقط متکفل نظم مملکت خودشان هستند، اما حالا یک کسى در جوف خانه خودش هر کارى مىخواهد، مضر به حکومت نباشد و به وضع حکومت و به نظام، هر کارى در باطن منزل خودش مىخواهد بکند. مىخواهد شرب خمر بکند، مىخواهد - عرض مىکنم که - قمار بازى بکند، مىخواهد سایر کثافتکارىها را بکند، حکومتها به او کارى ندارد ولى اگر چنانچه بیاید بیرون عربده بکشد، چون این خلاف نظم است به او تعرض مىکنند اما اگر ازچهار دیوارى خانه بیرون نیاید و همان جا هر فسادى داشته باشد به او کارى ندارند. یک حکومتى عادل باشد یا غیر عادل، جائر باشد، کارى به او ندارند که در خانهات تو چه مىکنى در جوف خانه چه مىگذرد، مگر تعدى در جوف خانه بشود که عرض حال به حاکم ببرند و آن وقت البته آنها هم دخالت مىکنند.اما اسلام و حکومتهاى الهى این جور نیستند، اینها در هر جا و هر کس در هر جا هست و در هر حالى که هست، آنهابرایش احکام دارند، یعنى کسى در جوف خانه خودش بخواهد یک