انسان و ایمان - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣

می‌بخشد ، دلهره و نگرانی نسبت به رفتار جهان را در برابر انسان زایل‌ می‌سازد و به جای آن به او آرامش خاطر می‌دهد این است که می‌گوئیم : یکی‌ از آثار ایمان مذهبی آرامش خاطر است . یکی دیگر از آثار ایمان مذهبی از جنبه انبساط بخشی ، برخورداری بیشتر از یک سلسله لذتها است که لذت معنوی نامیده می‌شود انسان دو گونه لذت‌ دارد : یک نوع ، لذتهائی است که به یکی از حواس انسان تعلق دارد که در اثر برقراری نوعی ارتباط میان یک عضو از اعضاء با یکی از مواد خارجی‌ حاصل می‌شود ، مانند لذتی که چشم از راه دیدن و گوش از راه شنیدن و دهان‌ از راه چشیدن و لامسه از راه تماس می‌برد نوع دیگر ، لذتهائی است که با عمق روح و وجدان آدمی مربوط است و به هیچ عضو خاص مربوط نیست و تحت‌ تاثیر برقراری رابطه با یک ماده بیرونی حاصل نمی‌شود مانند لذتی که انسان‌ از احسان و خدمت ، یا از محبوبیت و احترام ، و یا از موفقیت خود یا موفقیت فرزند خود می‌برد که نه به عضو خاص تعلق دارد و نه تحت تاثیر مستقیم یک عامل مادی خارجی است . لذات معنوی ، از لذات مادی ، هم قویتر است و هم دیرپاتر لذت عبادت‌ و پرستش خدا برای مردم عارف حق پرست ، از اینگونه لذات است عابدان‌ عارف که عبادتشان توام با حضور و خضوع و استغراق است بالاترین لذتها را از عبادت می‌برند در زبان دین از " طعم ایمان " و " حلاوت ایمان " یاد شده است ایمان حلاوتی دارد فوق همه حلاوتها لذت معنوی آنگاه مضاعف‌ می‌شود که کارهائی از قبیل کسب علم ، احسان ، خدمت ، موفقیت و پیروزی ، از حس