انسان و ایمان - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨

دارد و در پرتو آگاهیها و شناختهای خویش برای رسیدن به آن خواسته‌ها و مطلوبها در تلاش است تفاوتش با سایر جانداران در شعاع و وسعت و گستردگی آگاهیها و شناختها، و از نظر تعالی سطح خواسته‌ها و مطلوبها است. اینست آنچه به انسان مزیت و تعالی بخشیده و او را سایر جانداران جدا ساخته است .

شعاع آگاهی و سطح خواسته حیوان

آگاهی حیوان از جهان تنها به وسیله حواس ظاهره است از اینرو سطحی و ظاهری است ، به درون و روابط درونی اشیاء نفوذ نمی‌کند ثانیا فردی و جزئی‌ است ، از کلیت و عمومیت برخوردار نیست ثالثا منطقه‌ای است ، محدود به‌ محیط زیست حیوان است و به خارج محیط زیست او راه پیدا نمی‌کند رابعا حالی است ، یعنی بسته به زمان حال است ، از گذشته و آینده بریده است‌ حیوان نه از تاریخ خود یا جهان آگاه است و نه درباره آینده می‌اندیشد و نه تلاشش به آینده تعلق دارد . حیوان از نظر آگاهی ، هرگز از چهارچوب ظواهر ، فردیت و جزئیت ، محیط زیست ، زمان حال خارج نمی‌گردد ، در این چهار زندان برای همیشه محبوس‌ است و اگر احیانا خارج شود نه آگاهانه و از روی شعور و انتخاب است ، بلکه تحت تسخیر اجباری طبیعت و به صورت غریزه و ناآگاهانه و غیر شاعرانه است . سطح خواسته‌ها و مطلوبهای حیوان ، مانند شعاع شناخت و