انسان و ایمان - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧

فنی و تکنیکی ، از نظر معنویات انسانی نسبت به گذشته‌اش مرحله یا مراحلی به انحطاط کشیده شده باشد همچنانکه امروز نسبت به بشر قرن ما گفته می‌شود . بلکه به این معنی است که بشر در مجموع حرکات خود ، هم از نظر مادی و هم از نظر معنوی رو به پیش است حرکت تکاملی بشر از نظر معنوی یک‌ حرکت یکنواخت روی خط مستقیم نیست ، حرکتی است که گاهی انحراف به‌ راست یا به چپ دارد ، توقف و احیانا بازگشت دارد ، ولی در مجموع خود یک حرکت پیشرو و تکاملی است این است که می‌گوئیم انسان آینده حیوان‌ فرهنگی است نه حیوان اقتصادی ، انسان آینده انسان عقیده و ایمان است نه‌ انسان شکم و دامن . طبق این نظریه ، جنبه انسانی انسان به علت اصالتش ، همراه و بلکه‌ مقدم بر تکامل ابزارهای تولیدیش تکامل یافته و بر اثر تکامل ، تدریجا از وابستگیش و تاثیر پذیریش از محیط طبیعی و اجتماعی کاسته و بر وارستگیش‌ که مساوی است با وابستگی به عقیده و آرمان و مسلک و ایدئولوژی ، و نیز تاثیر بخشیش بر روی محیط طبیعی و اجتماعی افزوده است و در آینده هر چه‌ بیشتر به آزادی کامل معنوی یعنی استقلال و وابستگی به عقیده و ایمان و ایدئولوژی خواهد رسید انسان در گذشته با اینکه از مواهب طبیعت و مواهب‌ وجود خود کمتر بهره‌مند بوده ، بیشتر اسیر و برده طبیعت و هم اسیر و برده‌ حیوانیت خود بوده ، اما انسان آینده در عین اینکه از طبیعت و از مواهب‌ وجود خود بیشتر بهره‌برداری خواهد کرد ، از اسارت طبیت و از اسارت قوای‌ حیوانی خود بالنسبه آزادتر و بر حاکمیت خود بر خود