به اعتراف دانشمندان و آگاهان تاریخ معاصر ، در نیمه دوم این قرن ، در همه یا اکثر کشورهای اسلامی به طور پنهان یا آشکار نهضتهائی اسلامی در حال‌ شکل گرفتن است و عملا درگیریهائی میان گروههای اسلامی و قدرتهای استبدادی‌ و استعماری سرمایه داری و یا مسلکهای مادی وابسته به استعمار تازه پای‌ دیگر ، و غالبا با هر دو ، در جریان است . کارشناسان اعتراف دارند که‌ مسلمانان پس از یک دوره فرو ریختگی و از هم پاشیدگی ذهنی ، بار دیگر در جستجوی " هویت اسلامی " خود در برابر غرب سرمایه داری و شرق کمونیستی‌ برآمده‌اند . ولی مسلما در هیچیک از کشورهای اسلامی نهضتی به عمق و وسعت‌ نهضت اسلامی ایران که از سال ٤٢ آغاز شده است و روز افزون در حال گسترش‌ است وجود ندارد . لازم است به تحلیل این نهضت با ارزش بپردازیم . اینکه مردم ما فعلا در متن جریان نهضت قرار دارند ، آنها را از تحلیل‌ ماهیت نهضت بی‌نیاز نمی‌کند . هر نهضت در حالی که در جریان است ، برای‌ مردمی که در متن آن قرار دارند بیشتر نیازمند به تحلیل و بررسی است تا وقتی که پایان می‌پذیرد و یا نسبت به