پس از سید جمال ، دومین شخصیتی که نامش به عنوان مصلح در جهان تسنن ، بالخصوص در جامعه عرب ، برده می‌شود شیخ محمد عبده شاگرد و مرید سید جمال است . عبده روح خود و زندگی معنوی خود را مدیون سید جمال می‌دانست‌ . عبده همان دردهائی که سید جمال تشخیص داده بود ، احساس می‌کرد . چیزی‌ که عبده را از سید جمال متمایز می‌سازد ، توجه خاص عبده به بحران اندیشه‌ مذهبی مسلمانان در اثر برخورد با تمدن غربی و مقتضیات جدید جهان اسلام‌ است که مسلمانان در اثر رکود چند صد ساله آمادگی درستی برای مقابله با این بحران نداشتند . به عبارت دیگر : عبده پس از جدا شدن از سید جمال و بازگشت به مصر ، آنچه اندیشه او را آزار می‌داد و در جستجوی راه حلی برای‌ آن بود ، مسأله " اسلام و مقتضیات زمان " بود . عبده در جستجوی راه حلی‌ بود که از طرفی در اثر جمود فکری و قشری مابی برخی علمای دینی ، اسلام‌ مانع پیشرفت و تکامل جامعه مصری تلقی نشود و همین جهت نیروهائی را از خود مسلمانان علیه اسلام بر نینگیزد ( همان چیزی که در بسیاری از جامعه‌ های اسلامی