نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٣

جای اول گذاشت . سربازان ناراحت شدند . وقتی که به حضور رسول خدا رسیدند ، از جمله چیزهائی که رسول خدا از آنها پرسید این بود که از رفتار فرمانده‌تان راضی هستید ؟ گفتند بلی ، اما . . . و قصه حله‌ها را به عرض‌ رساندند . اینجا بود که رسول خدا جمله تاریخی را در باره علی فرمود : ²انه لا خیشن فی ذات الله » او خشن ترک فردی است در ذات خدا. یعنی علی‌ آنجا که پای امر الهی برسد ، از هرگونه مصانعه و ملاحظه کاری به دور است‌ . مصانعه و مصانعه دوستی نوعی ضعف و زبونی است و نقطه مقابل خشونت‌ اصولی است که نوعی شجاعت و قوت است اما مضارعه : مضارعه یعنی مشابهت آنکس که می‌خواهد جامعه‌ای را اصلاح‌ کند و تغییر دهد ، خودش نباید همرنگ همان مردم باشد ، و همان نقاط ضعف‌ که در مردم هست ، در خودش وجود داشته باشد . کسی موفق به اصلاح نقاط ضعف می‌شود که خود از آنها مبرا باشد .

و غیر تقی یأمر الناس بالتقی

طبیب یداوی الناس و هو علیل

اگر در بیماریهای جسمی احیانا یک بیمار بتواند بیمار دیگری را معالجه‌ کند ، در مداواهای روحی و اجتماعی میسر نیست . خودسازی بر جامعه سازی‌ مقدم است . علی علیه السلام فرمود : " به خدا سوگند من شما را به هیچ‌ کاری فرمان ندادم مگر آنکه پیش از آنکه فرمان دهم خودم به کار بستم ، و از هیچ چیز شما را منع نکردم ، مگر آنکه پیش از آنکه شما را منع کنم ، خودم از آن دوری کردم " و همچنین آن حضرت فرمود : " آنکس که خود را در