نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤
میشد که اسلام دین جبری و قضا و قدری است و آزادی فرد را نفی میکند و
علت انحطاط مسلمانان اعتقاد آنها به قضا و قدر جبری و کور است [١] و
میگفتند اسلام ضد علم است ، دوری مسلمانان از علم را باید در تعلیمات
خود اسلام جست . سید در مجله عروشالوثقی و در مقالهای مستقل ، از نظریه
اسلام در باره قضا و قدر دفاع کرد و آن را در شکل اسلامیش نه تنها عامل
انحطاط ندانست ، بر عکس عامل ترقی و تعالی شمرد [٢] ، و همچنین به
ارنست رنان فیلسوف فرانسوی معاصرش که به اسلام تاخته بود و آن را ضد
علم و عامل انحطاط مسلمین به حساب آورده بود پاسخ داد [٣] .
٥ - مبارزه با استعمار خارجی اعم از استعمار سیاسی که در مسائل داخلی
کشورهای اسلامی دخالت میکرد ، و استعمار اقتصادی که منجر به کسب
امتیازات ظالمانه و غارت کردن منابع مالی و اقتصادی جهان اسلام میشد ، و
استعمار فرهنگی که به نوعی فرهنگ زدائی از نظر فرهنگ اسلامی میپرداخت و
آنها را به آنچه خود داشته و دارند بی اعتقاد میکرد ، و بر عکس ، فرهنگ
غربی را یگانه فرهنگ انسانی و سعادتبخش معرفی میکرد تا آنجا که برخی
روشنفکران مسلمان را معتقد ساخت که اگر شرقی میخواهد متمدن شود باید از
فرق سر تا ناخن پا فرنگی شود ، خطش خط فرنگی ، زبانش زبان فرنگی ، طرز
لباس پوشیدنش
[١] رجوع شود به کتاب " انسان و سرنوشت " تألیف مرتضی مطهری . [٢] همان مدرک ، و کتاب " سید جمال الدین حسینی ، پایه گذار نهضتهای اسلامی " تألیف آقای صدر واثقی . [٣] رجوع شود به رساله " اسلام و علم " نوشته آقای سید هادی خسروشاهی .