نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠

بدون احیاء معنویت اسلامی بی فائده می‌شمارد . مزیت دیگر او اینست که‌ تنها مرد اندیشه نبوده ، مرد عمل و مبارزه هم بوده است ، عملا با استعمار درگیری داشته است . اقبال یکی از پایه گذاران و مؤسسان کشور اسلامی‌ پاکستان است . مزیت دیگر اقبال قدرت شاعری او است ، قدرتی که در خدمت اهداف‌ اسلامی او قرار گرفته است . اقبال از نوع شاعرانی است که کواکبی آنها را ستود از قبیل کمیت اسدی و حسان بن ثابت انصاری و دعبل بن علی خزاعی . سرودهای انقلابی اقبال که به زبان اردو بوده ، به عربی و فارسی ترجمه شده‌ و همچنان اثر حماسه آفرین و هیجان آور خود را حفظ کرده است . اقبال با آنکه به طور رسمی مذهب تسنن دارد ، به اهل بیت پیغمبر علاقه‌ و ارادتی خاص دارد و به زبان فارسی اشعاری انقلابی و آموزنده در مدح آنها سروده که گمان نمی‌رود در میان همه شاعران شیعی مذهب فارسی زبان بتوان‌ نظیری برایش پیدا کرد . به هر حال شعر برای اقبال هدف نبوده ، وسیله‌ بوده است ، وسیله بیداری و آگاهی امت مسلمان . اقبال فلسفه‌ای دارد که آن را " فلسفه خودی " می‌نامد . او معتقد است‌ که شرق اسلامی هویت واقعی خود را که هویت اسلامی است از دست داده و باید آن را باز یابد . اقبال معتقد است همانطور که فرد احیانا دچار تزلزل شخصیت و یا گم کردن شخصیت می‌شود ، از خود فاصله می‌گیرد و با خود بیگانه می‌گردد ، غیر خود را به جای خود می‌گیرد و به قول مولانا که اقبال‌ سخت مرید و شیفته او و تحت تأثیر جاذبه قوی او است " در